TMK Madde 845 – Yükümlünün yetkisi

TMK Madde 845 metni

Kurulması ve sona ermesi / Sona ermesi / Yükten kurtarma / Yükümlünün yetkisi

Madde 845

Yükümlü, sözleşmeyle yetkili kılınmış olduğu takdirde veya aşağıdaki durumlarda, taşınmazın yükten kurtarılmasını isteyebilir:

1. Alacaklı, taşınmaz yükünü kuran sözleşmeye uymuyorsa;

2. Satın alınmamak kaydıyla veya otuz yıldan fazla bir süre için kurulmuş olsa bile yükün kurulmasının üzerinden otuz yıl geçmiş ise.

Otuz yıl geçtikten sonra yükümlünün satın alma yetkisini kullanabilmesi, alacaklıya bunu bir yıl önceden bildirmesine bağlıdır.

İrtifak taşınmaz lehine sona erdirilmeyen biçimde kurulmuşsa, yüklü taşınmazın bu yükten kurtarılması istenemez.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 845 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 760 uncu maddesini karşılamaktadır.

Maddenin "Takyit edilen gayrimenkul malikinin iştirayı istemek hakkı" şeklindeki, kenar başlığı "Yükümlünün yetkisi" olarak değiştirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Yüklü taşınmazın malikinin, sözleşmeyle yetkili kılındığında veya kanunda sayılan hâllerde taşınmazın yükten kurtarılmasını isteyebileceğini düzenler.

Taşınmaz yükü uzun süre devam edebilir ve taşınmazın değerini düşürür. Kanun bu nedenle yükümlü malike de yükten kurtulma imkânı tanır. Sözleşmeyle bu yetki verilmişse malik bunu kullanabilir. Sözleşmede böyle bir hüküm bulunmasa da şu iki hâlde yükten kurtarma istenebilir:

• Alacaklı, taşınmaz yükünü kuran sözleşmeye uymuyorsa.
• Yükün kurulmasının üzerinden otuz yıl geçmişse. Bu hak, yükün satın alınamayacağı kararlaştırılmış olsa bile veya yük otuz yıldan uzun bir süre için kurulmuş olsa bile doğar. Yani taraflar sözleşmeyle malikin otuz yıldan uzun süre yükten kurtulamamasını sağlayamaz.

Otuz yıl dolduktan sonra yükten kurtarma bir bildirim süresine bağlıdır. Malik bu yetkisini kullanmak istediğini alacaklıya bir yıl önceden bildirmelidir. Böylece alacaklı da bu değişikliğe hazırlanabilir.

Son fıkra bir istisna içerir. Taşınmaz yükü, bir taşınmaz lehine ve sona erdirilemeyecek biçimde kurulmuş bir irtifakla bağlantılıysa yüklü taşınmazın bu yükten kurtarılması istenemez. Örneğin bir geçit irtifakıyla birlikte yolun bakımını üstlenen malik, irtifak devam ettikçe bu yükümlülükten tek taraflı olarak kurtulamaz.

Yükten kurtarmada ödenecek bedel, tapuda gösterilen miktardır; ancak gerçek değerin daha düşük olduğu ispat edilebilir (TMK m. 846). Gerekçeye göre maddenin kenar başlığı eski Kanundaki uzun ifade yerine "Yükümlünün yetkisi" olarak değiştirilmiştir.