TMK Madde 844 – Alacaklının yetkisi

TMK Madde 844 metni

Kurulması ve sona ermesi / Sona ermesi / Yükten kurtarma / Alacaklının yetkisi

Madde 844

Alacaklı, sözleşmeyle yetkili kılınmış olduğu takdirde veya aşağıdaki durumlarda, malikten taşınmazın yükten kurtarılmasını isteyebilir:

1. Yüklü taşınmaz, alacaklının haklarını önemli ölçüde tehlikeye düşürecek şekilde bölünmüşse;

2. Malik, yüklü taşınmazın değerini düşürür ve yerine başka bir güvence göstermezse;

3. Malik, birbiri ardına üç yılın edimlerini yerine getirmemişse.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 844 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 759 uncu maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Maddenin "İştira" şeklindeki kenar başlığı da "Yükten kurtarma" olarak değiştirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Taşınmaz yükü alacaklısının, sözleşmeyle yetkili kılındığında veya maddede sayılan üç durumda malikten taşınmazın yükten kurtarılmasını isteyebileceğini düzenler.

Yükten kurtarma, eski Kanundaki adıyla "iştira", taşınmaz yükünün tapuda gösterilen değeri üzerinden ortadan kaldırılmasıdır (TMK m. 846). Bu yolla dönemsel edimler sona erer ve yükün değeri bir defada ödenir. Madde, alacaklının bunu ne zaman isteyebileceğini gösterir.

Sözleşmeyle bu yetki tanınmışsa alacaklı yükten kurtarma isteyebilir. Sözleşmede böyle bir yetki yoksa şu üç durumdan birinin bulunması gerekir:

• Yüklü taşınmaz, alacaklının haklarını önemli ölçüde tehlikeye düşürecek şekilde bölünmüşse. Örneğin arazi çok sayıda küçük parsele ayrılıp farklı kişilere satılmışsa edimlerin kimden ve nasıl alınacağı belirsizleşebilir.
• Malik, yüklü taşınmazın değerini düşürür ve yerine başka bir güvence göstermezse. Alacaklı alacağını yalnızca taşınmazın değerinden alabildiği için (TMK m. 848) değer kaybı onu doğrudan etkiler.
• Malik, birbiri ardına üç yılın edimlerini yerine getirmemişse.

Bu durumlarda alacaklı yükün yıllarca sürmesini beklemek zorunda kalmaz; yükün değerini isteyerek ilişkiyi sona erdirebilir. Bu istem de taşınmaz yükünün niteliği gereği taşınmazın değeriyle sınırlıdır.

Yükümlü malikin hangi hâllerde yükten kurtarma isteyebileceği TMK m. 845'te ayrıca düzenlenmiştir.