TMK Madde 842 – Güvence amacıyla kurulma
TMK Madde 842 metni
Kurulması ve sona ermesi / Kurulması / Güvence amacıyla kurulma
Madde 842
Bir para alacağını güvence altına almak amacıyla kurulan taşınmaz yükü hakkında irat senedine ilişkin hükümler uygulanır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 842 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 757 nci maddesini karşılamaktadır.
Hüküm değişikliği yoktur. Madde kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Ancak, yürürlükteki metinden farklı olarak "alacağın", "para alacağı" olduğu vurgulanmıştır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Bir para alacağını güvence altına almak amacıyla kurulan taşınmaz yükü hakkında irat senedine ilişkin hükümler uygulanır.
Taşınmaz yükü, malikin belirli edimlerde bulunmasını öngören bir haktır. Ancak taşınmaz yükü bir para alacağını güvenceye almak için kurulursa işlevi taşınmaz rehnine yaklaşır. Kanun bu durumda taşınmaz rehninin türlerinden biri olan irat senedinin kurallarını uygular.
İrat senedi, bir taşınmaz üzerinde taşınmaz yükü şeklinde kurulmuş bir alacak hakkı meydana getirir; kişisel borç doğurmaz ve borcun sebebini de göstermez (TMK m. 903). İrat senedinin güvencesini ancak tarım arazisi, konutlar ve üzerinde bina yapılabilecek arsalar oluşturabilir. Alacak miktarı da taşınmazın gelir değerine ve bina ile arsa değerine göre sınırlandırılmıştır (TMK m. 904). Bir para alacağını güvenceye almak için kurulan taşınmaz yükü de bu sınırlara ve irat senedine ilişkin diğer kurallara tâbi olur.
Bu düzenleme, taşınmaz rehni türlerinin kanunda sınırlı olarak sayılmasıyla (TMK m. 850) bağlantılıdır. Taraflar, bir para borcunu güvenceye almak için taşınmaz yükü adı altında irat senedinin kurallarından kaçınamaz.
Gerekçeye göre eski metinden farklı olarak güvence altına alınan alacağın bir para alacağı olduğu vurgulanmıştır. Para dışındaki edimleri, örneğin ürün verilmesini veya bir işin yapılmasını öngören taşınmaz yükleri taşınmaz yükünün genel hükümlerine tâbi kalır.