TMK Madde 819 – Tüketilebilen ve değeri biçilen şeyler
TMK Madde 819 metni
İntifa hakkı / Özel hâller / Tüketilebilen ve değeri biçilen şeyler
Madde 819
Tüketilebilen şeylerin mülkiyeti, aksi kararlaştırılmadıkça, intifa hakkı sahibine geçer; ancak, intifa hakkı sahibi geri verme sırasında bu şeylerin o günkü değerini ödemekle yükümlü olur.
İntifa hakkı sahibi, değeri biçilerek kendisine teslim olunan diğer taşınırlar üzerinde, aksi kararlaştırılmadıkça, serbestçe tasarrufta bulunabilir; ancak, bu yetkisini kullandığı takdirde bu şeylerin biçilen değerlerini geri verme sırasında ödemekle yükümlü olur. Bu ödeme, tarım işletmesi gereçleri, hayvan sürüleri, ticarî mallar veya benzeri şeylerde aynı cins ve nitelikte eşya verilmesi suretiyle yerine getirilebilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 819 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 744 üncü maddesini karşılamaktadır.
Maddenin "İstihlak suretiyle vukubulan veya kıymetleri takdir edilen şeyler" şeklindeki, kenar başlığı, "Tüketilebilen ve değeri biçilen şeyler" olarak değiştirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Ancak, burada geri vermenin aynen mümkün olmaması karşısında, "değer ödemekle yükümlü olunacağı" şeklinde ifadeye yer verilmiştir; bu ifade, kaynak Kanunun metnine de uygun düşmektedir. Maddede geçen intifaın başladığı gündeki kıymet "ölçütü", "geri verme sırasında bu şeylerin o günkü değeri" şeklinde değiştirilmiştir. Bu suretle değerlerde meydana gelecek değişmelerin malikin aleyhine sonuç doğurması önlenmektedir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Para gibi tüketilebilen şeyler ve değeri biçilerek teslim edilen taşınırlar üzerindeki intifada mülkiyetin hak sahibine geçtiğini ve geri vermede değerin ödeneceğini düzenler.
Tüketilebilen şeyler, kullanılmakla tükenen veya elden çıkarılan şeylerdir; para, yiyecek, yakıt ve ham madde bunun örnekleridir. Bunlardan yararlanmak ancak onları harcamakla mümkündür. Bu nedenle aksi kararlaştırılmadıkça mülkiyetleri intifa hakkı sahibine geçer. Hak sona erdiğinde intifa hakkı sahibi aynı şeyleri geri vermez; bu şeylerin geri verme günündeki değerini öder.
İkinci fıkra, değeri biçilerek teslim edilen diğer taşınırları düzenler. Aksi kararlaştırılmadıkça intifa hakkı sahibi bunlar üzerinde de serbestçe tasarruf edebilir, örneğin onları satabilir. Bu yetkiyi kullanmışsa geri verme sırasında biçilmiş değeri öder. Tarım işletmesi gereçleri, hayvan sürüleri, ticari mallar ve benzerlerinde ödeme, aynı cins ve nitelikte eşya verilerek de yapılabilir. Örneğin bir çiftlikteki sürü üzerinde intifa hakkı bulunan kişi, hayvanları sattıysa hak sonunda aynı nitelikte bir sürü teslim edebilir.
Gerekçeye göre birinci fıkrada eski Kanundaki "intifaın başladığı gündeki değer" ölçütü bırakılmış, geri verme sırasındaki değer esas alınmıştır. Böylece aradaki değer değişikliklerinin, örneğin paranın değer kaybının, malikin aleyhine sonuç doğurması önlenmiştir.
İntifa hakkının konusu tüketilebilen şeyler veya kıymetli evrak ise malik, haklarının tehlikeye düştüğünü ispat etmesine gerek olmaksızın teslimden önce güvence isteyebilir (TMK m. 808/2).