TMK Madde 804 – Doğal ürünler

TMK Madde 804 metni

İntifa hakkı / İntifa hakkının hükümleri / İntifa hakkı sahibinin hakları / Doğal ürünler

Madde 804

İntifa hakkı süresi içinde olgunlaşan doğal ürünler, intifa hakkı sahibine aittir.

Ekimi veya dikimi yapan malik veya intifa hakkı sahibi, olgunlaşan ürünleri toplayan diğer taraftan, yaptığı giderler için ürünün değerini aşmamak üzere uygun bir bedel isteyebilir.

Nitelikleri itibarıyla malın doğal verimi veya ürünü sayılmayan bütünleyici parçaları malike aittir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 804 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 728 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde, İsviçre Medenî Kanununun 756 ncı maddesine uygun olarak, üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Birinci fıkra düzenlemesinde, intifa hakkı süresince olgunlaşan doğal ürünlerin intifa hakkı sahibine ait olduğu; ikinci fıkrada, ekimi veya dikimi yapanın toplayan taraftan, ürün değerini aşmamak üzere yaptığı giderler için uygun bir bedel isteyebileceği; son fıkrada ise doğal verim veya ürün niteliğinde olmayan bütünleyici parçaların malike ait olacağı ifade edilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

İntifa hakkı süresinde olgunlaşan doğal ürünlerin intifa hakkı sahibine ait olduğunu ve ekim giderlerinin taraflar arasında nasıl karşılanacağını düzenler.

Doğal ürün, bir şeyin doğası gereği dönemsel olarak verdiği üründür; meyve, tahıl veya süt gibi (TMK m. 685). Birinci fıkraya göre intifa süresi içinde olgunlaşan doğal ürünler intifa hakkı sahibine aittir. Ölçü, ürünün ne zaman ekildiği değil, ne zaman olgunlaştığıdır.

İkinci fıkra, intifanın başında veya sonunda ortaya çıkabilecek hakkaniyetsizliği giderir. Malik tarlayı ekmiş, ürün ise intifa başladıktan sonra olgunlaşmışsa ürün intifa hakkı sahibine kalır; malik tohum ve emek gibi giderleri için ondan uygun bir bedel isteyebilir. Tersine, intifa hakkı sahibinin ektiği ürün hak sona erdikten sonra olgunlaşırsa ürün malike geçer ve intifa hakkı sahibi giderleri için malikten bedel isteyebilir. Her iki durumda da istenecek bedel ürünün değerini aşamaz.

Üçüncü fıkraya göre nitelikleri gereği malın doğal ürünü sayılmayan bütünleyici parçalar malike aittir. Örneğin bir arazideki ağaçların kesilip satılması olağan ürün toplama sayılmaz; bu ağaçlar malikin olur. Orman üzerindeki intifada ise yararlanma, özel kanun hükümlerine uygun bir işletme planı çerçevesinde yapılır (TMK m. 818).

İntifa hakkı sahibi taşınmazdan yararlanırken olağan sınırları aşamaz; bu ölçü aşılarak elde edilen ürünler de malike ait olur (TMK m. 816).