TMK Madde 793 – Yüklü taşınmazın bölünmesi

TMK Madde 793 metni

Hükümleri / Değişiklikler / Bölünme / Yüklü taşınmazın bölünmesi

Madde 793

Yüklü taşınmazın parsellere bölünmesi hâlinde kural, irtifak hakkının her parsel üzerinde devam etmesidir.

Ancak, irtifak hakkı belirli parseller üzerinde kullanılmıyorsa, durum ve koşullara göre de kullanılamayacaksa, bu parsellerin maliklerinden her biri, kendi taşınmazı üzerindeki irtifak hakkının terkinini isteyebilir.

Tapu sicil memuru, bu istemi irtifak hakkı sahibine bildirir ve onun bir ay içinde itiraz etmemesi hâlinde irtifak hakkını terkin eder.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 793 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 716 ncı maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Madde İsviçre Medenî Kanununun 744 üncü maddesine uygun olarak, üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Kenar başlıklarıyla birlikte mehaz hüküm de göz önünde tutularak, anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Bu bağlamda, bir önceki maddede olduğu gibi, "fiilen bir kısım üzerinde kullanılmaz veya kullanılamaz ise" yerine "irtifak hakkı belirli parseller üzerinde kullanılmıyorsa, durum ve koşullara göre de kullanılamayacaksa" denilmiştir. Maddede "parsel" deyiminin kullanılış amaç ve nedeni 792 nci maddenin gerekçesinde açıklandığından burada tekrara gerek duyulmamıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Yüklü taşınmaz parsellere bölündüğünde irtifak hakkının kural olarak her parsel üzerinde devam edeceğini ve kullanılmayan parsellerde nasıl terkin edileceğini düzenler.

Bu madde, TMK m. 792'nin karşılığıdır. Orada yararlanan taşınmaz, burada yüklü taşınmaz bölünmektedir. Yüklü taşınmaz parsellere ayrılırsa irtifak kural olarak yeni parsellerin hepsi üzerinde aynen devam eder ve parsel maliklerinin her biri yüke katlanmak zorundadır.

Ancak bazı parsellerin irtifakla hiç ilgisi kalmamış olabilir. Örneğin geniş bir arazinin yalnız kuzey kenarından geçen bir geçit hakkı, arazi bölündükten sonra güney taraftaki parselleri ilgilendirmez. Bu parsellerin malikleri kendi parselleri üzerindeki irtifakın terkinini isteyebilir. Bunun için iki şart birlikte aranır:

• İrtifak o parsel üzerinde fiilen kullanılmıyor olmalıdır.
• Durum ve koşullara göre ileride de kullanılamayacak olmalıdır.

Terkin, TMK m. 792'de olduğu gibi tapu sicil memuru aracılığıyla yapılır. Memur istemi irtifak hakkı sahibine bildirir; hak sahibi bir ay içinde itiraz etmezse irtifakı o parsel üzerinden terkin eder. Hak sahibi itiraz ederse terkin bu yolla yapılamaz.

Gerekçe, "parsel" kavramının anlamı için bir önceki maddenin gerekçesine gönderme yapar. Buna göre kadastrosu henüz yapılmamış yerlerde bölünmeyle oluşan parçalar da bu anlamda parsel sayılır.