TMK Madde 791 – İrtifak hakkının ilişkin olduğu yerin değiştirilmesi

TMK Madde 791 metni

Hükümleri / Değişiklikler / İrtifak hakkının ilişkin olduğu yerin değiştirilmesi

Madde 791

İrtifak hakkı yüklü taşınmazın yalnız belli bir kısmının kullanılması koşuluyla kurulmuşsa, bu taşınmazın maliki, menfaatini ispat etmek ve giderleri üstlenmek kaydıyla; irtifakın, hakkın kullanılmasını güçleştirmeyecek biçimde taşınmazın başka bir yerine naklini isteyebilir.

İrtifak hakkının kullanılacağı yer tapu kütüğünde belirtilmiş olsa bile yüklü taşınmaz maliki bu yetkiyi kullanabilir.

Mecraların bir yerden başka bir yere naklinde komşuluk hukuku kuralları da göz önünde tutulur.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 791 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 714 üncü maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Madde İsviçre Medenî Kanununun 742 nci maddesine uygun olarak, üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Konu ve kenar başlıklarıyla birlikte kaynak Kanun da göz önünde tutularak, anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

İrtifak yüklü taşınmazın yalnız belli bir bölümünü kullanmaya yönelikse, yüklü taşınmaz malikinin irtifakın taşınmazın başka bir yerine taşınmasını isteyebileceğini düzenler.

Örneğin bir geçit hakkı arazinin ortasından geçen bir yol üzerinde kurulmuş olabilir. Malik o bölgede bina yapmak isterse geçidin arazinin kenarına taşınmasını isteyebilir. Bunun için şu şartlar aranır:

• İrtifak, yüklü taşınmazın yalnız belli bir kısmının kullanılmasına ilişkin olmalıdır.
• Yüklü taşınmazın maliki, yer değiştirmede bir menfaati bulunduğunu ispat etmelidir.
• Taşıma giderlerini, örneğin yeni yolun yapım masrafını, yüklü taşınmazın maliki üstlenmelidir.
• Yeni yer, irtifak hakkının kullanılmasını güçleştirmemelidir. Yeni geçit eskisinden daha zor kullanılır olmamalıdır.

İkinci fıkraya göre irtifakın kullanılacağı yer tapu kütüğünde belirtilmiş olsa bile malik bu hakkı kullanabilir. Tapudaki belirleme, yer değiştirme istemine engel değildir.

Üçüncü fıkraya göre su yolu, boru veya kablo gibi mecraların başka bir yere taşınmasında komşuluk hukuku kuralları da gözetilir. Komşuluk hukukunda, mecraya katlanan malikin durum değişince mecranın kendi yararına başka yere nakledilmesini isteyebileceği ayrıca düzenlenmiştir (TMK m. 746).

İrtifak sahibi yer değiştirmeye razı olmazsa, yüklü taşınmazın maliki bu istemini mahkemede ileri sürebilir.