TMK Madde 788 – İhtiyaçların değişmesi
TMK Madde 788 metni
Hükümleri / Kapsamı / İhtiyaçların değişmesi
Madde 788
Yararlanan taşınmazın ihtiyaçlarındaki değişiklik, yüklü taşınmazın irtifaktan doğan yükünü ağırlaştıramaz.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 788 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 712 nci maddesini karşılamaktadır.
Hüküm değişikliği yoktur. Maddenin kenar başlığı "İhtiyaçların değişmesi" şeklinde kısaltılmış, madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Yararlanan taşınmazın ihtiyaçları zamanla değişse bile, yüklü taşınmazın irtifaktan doğan yükünün ağırlaştırılamayacağını düzenler.
İrtifak, kurulduğu andaki koşullara göre belirlenmiş bir yük getirir. Yararlanan taşınmazın kullanımı ise sonradan değişebilir: tek katlı bir evin yerine çok daireli bir bina yapılabilir, bir tarla işyeri arazisine dönüşebilir. Bu değişiklikler yararlanan taşınmazın ihtiyacını artırır, ama yüklü taşınmazın katlanması gereken yükü artırmaz.
Örneğin tek bir ev için kurulmuş bir geçit hakkı, aynı arsaya çok daireli bir bina yapıldıktan sonra yoğun bir trafik yolu gibi kullanılamaz. Yüklü taşınmazın maliki, irtifakın kapsamını aşan bu kullanıma katlanmak zorunda değildir.
Bu kural, hakkın kapsamını belirleyen TMK m. 787'nin tamamlayıcısıdır. Kapsam tescile, kazanılma sebebine ve uzun süreli kullanıma göre saptanır; saptanan kapsam yararlanan tarafın sonradan değişen ihtiyaçlarıyla tek taraflı olarak genişletilemez. Daha geniş bir kullanım isteniyorsa yüklü taşınmazın malikiyle yeni bir anlaşma yapılması gerekir.
Kural yalnızca yükün ağırlaştırılmasını yasaklar. İhtiyaçların azalması ise yüklü taşınmaz malikine, şartları varsa hakkın kısmen veya tamamen terkinini isteme imkânı verir (TMK m. 785).