TMK Madde 786 – Genel olarak

TMK Madde 786 metni

Hükümleri / Kapsamı / Genel olarak

Madde 786

İrtifak hakkı sahibi, hakkının korunması ve kullanılması için gerekli olan önlemleri alabilir; ancak, hakkını yüklü taşınmazın malikine en az zarar verecek biçimde kullanmak zorundadır.

Yüklü taşınmazın maliki, irtifak hakkının kullanılmasını engelleyecek ya da zorlaştıracak davranışlarda bulunamaz.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 786 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 710 uncu maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Madde İsviçre Medenî Kanununun 737 nci maddesine uygun olarak iki fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Konu ve kenar başlıklarıyla birlikte, kaynak Kanun da göz önünde tutularak, anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Maddenin birinci fıkrasındaki "iktiza eden bütün tedbirleri ittihaz edebilir" ifadesi yerine, kaynağa uygun olarak, "gerekli olan önlemleri alabilir." denilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

İrtifak hakkı sahibinin hakkını korumak ve kullanmak için gerekli önlemleri alabileceğini, ama yüklü taşınmaza en az zarar verecek biçimde davranması gerektiğini düzenler.

Madde iki tarafın karşılıklı yükümlülüklerini dengeler.

Birinci fıkraya göre irtifak hakkı sahibi, hakkını kullanabilmek ve koruyabilmek için gerekli önlemleri alabilir. Geçit hakkı olan kişi yolu geçilebilir hâlde tutmak için çukurları doldurabilir; mecra hakkı olan kişi borunun onarımı için yüklü araziye girebilir. Ancak hakkını yüklü taşınmazın malikine en az zarar verecek biçimde kullanmak zorundadır. Daha zararsız bir yol varken araziyi gereksiz yere tahrip eden ya da hakkını gerektiğinden geniş kullanan irtifak sahibi bu kurala aykırı davranmış olur.

İkinci fıkraya göre yüklü taşınmazın maliki de irtifakın kullanılmasını engelleyecek veya zorlaştıracak davranışlardan kaçınmalıdır. Geçit yoluna kilitli bir kapı koymak, yolu daraltan bir duvar örmek veya mecra hattının üstüne yapı yapmak bu tür davranışlara örnektir. Böyle bir engelleme karşısında irtifak sahibi mahkemeden müdahalenin önlenmesini isteyebilir.

İrtifak sahibinin tam olarak neler yapabileceği, hakkın kapsamına göre belirlenir (TMK m. 787). Hakkın kullanılması için gerekli tesislerin bakımı ise TMK m. 790'da düzenlenmiştir.

Gerekçeye göre eski Kanundaki "iktiza eden bütün tedbirleri ittihaz edebilir" ifadesi, kaynağa uygun olarak "gerekli olan önlemleri alabilir" biçiminde sadeleştirilmiştir.