TMK Madde 784 – Her iki taşınmaza aynı kimsenin malik olması

TMK Madde 784 metni

Kurulması ve sona ermesi / Sona ermesi / Her iki taşınmaza aynı kimsenin malik olması

Madde 784

Yüklü ve yararlanan taşınmazlara aynı kimse malik olursa, bu kişi, irtifak hakkını terkin ettirebilir.

Terkin edilmedikçe irtifak, aynî hak olarak varlığını sürdürür.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 784 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 708 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlığıyla birlikte, anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Yürürlükteki metinde "Gayrimenkullerin bir kimsenin mülkünde birleşmesi" şeklindeki madde başlığı, yanlış anlamlara yol açabilecek nitelikte olmakla; "Her iki taşınmaza aynı kimsenin malik olması" şeklinde değiştirilmiştir. Gerçekten burada iki taşınmazın birleşmesi değil, fakat her ikisine de aynı kimsenin malik olması söz konusudur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Yüklü ve yararlanan taşınmazların aynı kişinin mülkiyetine geçmesi hâlinde irtifak hakkının kendiliğinden sona ermediğini, malikin onu terkin ettirebileceğini düzenler.

İki taşınmazın maliki aynı kişi olunca irtifakın o an için pratik bir anlamı kalmaz; kimse kendi arazisinden geçmek için bir hakka ihtiyaç duymaz. Kanun buna rağmen hakkı otomatik olarak sona erdirmez. Malik iki yoldan birini seçebilir:

• İrtifakı tapudan terkin ettirir ve hak sona erer.
• Terkin ettirmez; irtifak aynî hak olarak tapuda varlığını sürdürür.

Hakkın korunması, taşınmazlardan biri ileride satıldığında önem kazanır. Örneğin arka arsası için ön arsa üzerinde geçit hakkı bulunan kişi ön arsayı da satın alır ve irtifakı terkin ettirmezse, daha sonra arsalardan birini sattığında arka arsanın yol bağlantısı güvence altında kalır. Bu sonuç, malikin kendi taşınmazları arasında baştan irtifak kurabilmesiyle (TMK m. 782) aynı düşünceye dayanır.

Gerekçeye göre eski Kanundaki "Gayrimenkullerin bir kimsenin mülkünde birleşmesi" başlığı yanlış anlaşılmaya açıktı. Burada iki taşınmaz birleşmez; yalnızca ikisinin de maliki aynı kişi olur. Başlık bu nedenle değiştirilmiştir.