TMK Madde 783 – Genel olarak

TMK Madde 783 metni

Kurulması ve sona ermesi / Sona ermesi / Genel olarak

Madde 783

İrtifak hakkı, tescilin terkini veya yüklü ya da yararlanan taşınmazın yok olmasıyla sona erer.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 783 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 707 nci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Maddenin "İrtifak hakkının sakıt olması" şeklindeki konu başlığı "Sona ermesi" şeklinde değiştirilmiş, kenar başlığıyla birlikte, anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Ancak yürürlükteki metinde yer alan "kaydın terkini" deyimi; kayıt ve tescil kelimelerinin teknik anlamları göz önüne alınmak suretiyle "tescilin terkini" olarak değiştirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Taşınmaz lehine irtifak hakkının tapudaki tescilin silinmesiyle ya da yüklü veya yararlanan taşınmazın yok olmasıyla sona ereceğini düzenler.

Kanun iki sona erme sebebi sayar:

• Tescilin terkini. Terkin, tapu kütüğündeki bir kaydın silinmesidir. İrtifak tescille doğduğu gibi (TMK m. 780) kural olarak terkinle sona erer. Terkin için, kaydın kendisine hak sağladığı kişinin, yani yararlanan taşınmaz malikinin yazılı beyanı gerekir (TMK m. 1014). Bu beyan verilmezse yüklü taşınmazın maliki, kanundaki şartlar varsa terkini mahkemeden isteyebilir (TMK m. 785).
• Taşınmazlardan birinin yok olması. Yüklü veya yararlanan taşınmaz, örneğin büyük bir heyelanla tamamen ortadan kalkarsa irtifak da sona erer. Bu durumda yapılacak terkin, yalnızca sicili gerçek duruma uydurmaya yarar.

İrtifakın uzun süre kullanılmaması onu tek başına sona erdirmez. Tapuda kayıtlı olduğu sürece hak devam eder. Yararı kalmamış bir irtifakın kaldırılması için yüklü taşınmazın malikinin mahkemeye başvurması gerekir (TMK m. 785).

İki taşınmazın aynı kişinin mülkiyetine geçmesi de irtifakı kendiliğinden sona erdirmez (TMK m. 784).

Gerekçeye göre eski Kanundaki "kaydın terkini" ifadesi, kayıt ve tescil kelimelerinin teknik anlamları gözetilerek "tescilin terkini" olarak değiştirilmiştir.