TMK Madde 780 – Tescil

TMK Madde 780 metni

Kurulması ve sona ermesi / Kurulması / Tescil

Madde 780

İrtifak hakkının kurulması için tapu kütüğüne tescil şarttır.

İrtifak hakkının kazanılmasında ve tescilinde, aksi öngörülmüş olmadıkça taşınmaz mülkiyetine ilişkin hükümler uygulanır.

İrtifak hakkının zamanaşımı yoluyla kazanılması, ancak mülkiyeti bu yolla elde edilebilecek taşınmazlarda mümkündür.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 780 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 704 üncü maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. İsviçre Medenî Kanununun 731 inci maddesine uygun olarak, üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Maddenin "İrtifak hakkının tesisi" şeklindeki konu başlığı "Kurulması ve sona ermesi" olarak değiştirilmiş, madde kenar başlıklarıyla birlikte, kaynak Kanun göz önünde tutularak, anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Taşınmaz lehine irtifak hakkının tapu kütüğüne tescille kurulacağını ve kazanılmasında taşınmaz mülkiyetine ilişkin kuralların uygulanacağını düzenler.

İrtifak hakkı, taraflar anlaşmış olsa bile tapuya tescil edilmedikçe doğmaz. Kurulması tescile bağlı aynî haklar tescil edilmedikçe var olamaz (TMK m. 1021). Komşusuna geçit hakkı tanımayı kabul eden bir malikle yapılan sözleşme bu nedenle tek başına yeterli değildir. Resmî şekilde yapılmış geçerli bir sözleşme (TMK m. 781), taraflar arasında yalnızca hakkın tescilini isteme imkânı verir.

İkinci fıkraya göre irtifakın kazanılması ve tescilinde, kanunda aksi öngörülmedikçe taşınmaz mülkiyetine ilişkin hükümler uygulanır. Örneğin irtifak kurmayı üstlenen malik tescile yanaşmazsa, hak sahibi mahkemeden hakkın tescil edilmesini isteyebilir (TMK m. 716).

Üçüncü fıkra zamanaşımıyla kazanımı sınırlar. İrtifak hakkı, ancak mülkiyeti de zamanaşımıyla kazanılabilecek taşınmazlar üzerinde bu yolla kazanılabilir. Taşınmaz mülkiyeti iki durumda zamanaşımıyla kazanılır: tapuya geçerli bir sebep olmaksızın malik olarak yazılan kişinin on yıl iyiniyetle zilyetliği sürdürmesi (TMK m. 712) ve tapuda kayıtlı olmayan bir taşınmazın yirmi yıl malik sıfatıyla zilyetlikte bulundurulması (TMK m. 713). Bu nedenle tapuda başkası adına kayıtlı bir araziden yıllarca fiilen geçmek, tek başına irtifak hakkı kazandırmaz.