TMK Madde 779 – Konusu

TMK Madde 779 metni

Konusu

Madde 779

Taşınmaz lehine irtifak hakkı, bir taşınmaz üzerinde diğer bir taşınmaz lehine konulmuş bir yük olup, yüklü taşınmazın malikini mülkiyet hakkının sağladığı bazı yetkileri kullanmaktan kaçınmaya veya yararlanan taşınmaz malikinin yüklü taşınmazı belirli şekilde kullanmasına katlanmaya mecbur kılar.

Yapma borçları, irtifaka başlı başına konu olamaz; ona ancak yan edim olarak bağlanabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 779 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 703 üncü maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Kenar başlık kısaca "Konusu" şeklinde yazılmıştır.

Yürürlükteki metinde yer alan "kullanmağa ait bazı tasarruflara rıza göstermeğe" ibaresi yerine "yüklü taşınmazı belirli şekilde kullanmasına katlanmaya" ibaresi kullanılmıştır. Çünkü "tasarruf" deyimi, teknik bir kavram olarak, haklar üzerinde doğrudan doğruya etkili hukukî işlemler için kullanılmaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Taşınmaz lehine irtifak hakkını, yani bir taşınmazın başka bir taşınmazın yararına belirli bir yük altına sokulmasını tanımlar.

Bu hakta iki taşınmaz vardır. Yükü taşıyan "yüklü taşınmaz", hakkın yararına kurulduğu taşınmaz ise "yararlanan taşınmaz"dır. Hak bir kişiye değil yararlanan taşınmaza bağlıdır. O taşınmazın maliki kim olursa hakkı o kullanır; taşınmaz satılınca irtifak da onunla birlikte yeni malike geçer. Yüklü taşınmazı satın alan kişi de yüke katlanmak zorundadır.

İrtifak, yüklü taşınmazın malikine iki tür yükümlülük getirebilir:

• Katlanma. Malik, yararlanan taşınmazın malikinin kendi taşınmazını belirli bir biçimde kullanmasına katlanır. Komşunun bahçeden geçmesine izin vermek (geçit hakkı) veya arazisinden su borusu geçirilmesine katlanmak buna örnektir.
• Kaçınma. Malik, mülkiyet hakkının kendisine verdiği bazı yetkileri kullanmaz. Komşunun manzarasını kapatacak yükseklikte bina yapmamak buna örnektir.

İkinci fıkraya göre yüklü taşınmaz malikine bir şey yapma borcu, örneğin her yıl yolun bakımını yapma borcu, tek başına irtifakın konusu olamaz. Böyle bir borç ancak bir irtifaka bağlı yan yükümlülük olarak kararlaştırılabilir.

Taşınmaz lehine irtifak, belirli bir kişi lehine kurulan intifa (TMK m. 794), oturma (TMK m. 823) ve üst hakkından (TMK m. 826) farklıdır. Kanundan doğan zorunlu geçit hakkı ise TMK m. 747'de ayrıca düzenlenmiştir.