TMK Madde 765 – Taksitle satış

TMK Madde 765 metni

Kazanılması / Mülkiyetin nakli / Mülkiyetin saklı tutulması / Taksitle satış

Madde 765

Taksitle mal satan kimse, bu satımlara ilişkin özel hükümlere uymak koşuluyla, mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine dayanarak, sattığı malın geri verilmesini isteyebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 765 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 689 uncu maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Maddede mülkiyeti saklı tutma sözleşmesine dayanılarak taksitle bir mal satılması hâlinde, satıcının, sattığı malı geri alma hakkı düzenlenmektedir. Taksitle satımda, satıcının, malın geri verilmesini istemesi hâlinde ne gibi haklara sahip olduğu, Borçlar Kanununun 222 ve devamı maddelerinde yer almıştır. Bu nedenle burada yürürlükteki metinde olduğu gibi, eskimeden doğan tazminat ve münasip bir ücret tenzil ederek satış bedelini verme koşuluyla geri istemeden söz etmenin, gereksiz bir tekrar olacağı düşünülmüş ve bu yöndeki hükümler alınmamıştır. Geri istemenin koşulları ve kapsamı, Borçlar Kanununda özel olarak düzenlendiğinden, burada sadece satıcının geri isteme hakkı, mülkiyet hakkıyla ilgili olduğu oranda düzenleme konusu yapılmıştır. Bu bağlamda, maddede, "bu satımlara ilişkin özel hükümlere uymak koşuluyla" ifadesine yer verilmiştir. Bu satımlara ilişkin özel hükümler, Borçlar Kanununun taksitle satıma ilişkin hükümleri olabileceği gibi, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri de olabilir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Mülkiyeti saklı tutarak taksitle mal satan satıcı, taksitle satışa ilişkin özel hükümlere uymak şartıyla sattığı malı geri isteyebilir.

Taksitle satışta alıcı malı hemen teslim alır, bedeli ise belirli aralıklarla öder. Satıcı mülkiyeti TMK m. 764'e uygun biçimde saklı tutmuşsa, alıcı ödemeleri yapmadığında mülkiyet hakkına dayanarak malı geri isteyebilir. Ancak bu hak sınırsız değildir. Geri isteme koşulları, alıcının ödediği taksitlerin iadesi ve satıcının isteyebileceği kullanma bedeli gibi konular taksitle satışa ilişkin özel hükümlere göre belirlenir.

Gerekçeye göre eski Kanunda yer alan, yıpranma tazminatı ve uygun bir kullanma bedeli düşülerek ödenen bedelin iadesine ilişkin kurallar Borçlar Kanununda zaten bulunduğu için tekrar edilmemiştir. Madde, satıcının geri isteme hakkını yalnızca mülkiyet hukukunu ilgilendirdiği ölçüde düzenler.

Gerekçede anılan özel hükümler, 818 sayılı eski Borçlar Kanununun taksitle satıma ilişkin hükümleri ile o dönemde yürürlükte olan Tüketicinin Korunması Hakkında Kanundur. Bugün bunların yerini 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun taksitle satışa ilişkin hükümleri (TBK m. 253 ve devamı) ile 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun almıştır. Satıcı malı geri aldığında taraflar arasındaki hesaplaşma bu kanunlara göre yapılır.