TMK Madde 753 – Zorunluluk hâlinde

TMK Madde 753 metni

Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları / Başkasının arazisine girme hakkı / Zorunluluk hâlinde

Madde 753

Bir kimse kendisini veya başkasını tehdit eden bir zararı veya o anda mevcut bir tehlikeyi ancak başkasının taşınmazına müdahale ile önleyebilecek ve bu zarar ya da tehlike taşınmaza müdahaleden doğacak zarardan önemli ölçüde büyük ise, malik buna katlanmak zorundadır.

Malik, bu yüzden uğradığı zarar için hakkaniyete uygun bir denkleştirme bedeli isteyebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 753 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 677 nci maddesini karşılamaktadır.

İsviçre aslı olan 701 inci maddede olduğu gibi, madde iki fıkra hâline getirilmiştir, ikinci fıkrada tazminat yerine "denkleştirme bedeli" ifadesine yer verilmiştir. Çünkü burada da zarar verenle malik arasındaki fedakârlığın denkleştirilmesi söz konusu olduğundan, istenen tazminat değil, denkleştirme bedelidir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bir zararı veya tehlikeyi ancak başkasının taşınmazına müdahale ederek önleyebilen kişiye karşı malik, bu müdahaleye belirli şartlarla katlanmak zorundadır.

Katlanma yükümlülüğü için şu şartlar birlikte aranır:

• Kişinin kendisini veya başkasını tehdit eden bir zarar ya da o anda var olan bir tehlike bulunmalıdır.
• Bu zarar veya tehlike ancak başkasının taşınmazına müdahale edilerek önlenebilmelidir.
• Önlenen zarar veya tehlike, taşınmaza müdahaleden doğacak zarardan önemli ölçüde büyük olmalıdır.

Örneğin bir yangının yayılmasını önlemek için komşu bahçenin çitinin yıkılması veya sel sırasında kaçan birinin başkasının arazisinden geçmesi bu kapsamda düşünülebilir. Şartlar varsa malik müdahaleyi engelleyemez.

Malik, bu yüzden uğradığı zarar için hakkaniyete uygun bir denkleştirme bedeli isteyebilir. Gerekçeye göre burada da istenen tam tazminat değil, zarar veren ile malik arasındaki fedakârlığın denkleştirilmesidir. Bedelin miktarı, hakkaniyet ölçüsüne göre belirlenir.

Başkasının arazisine sürüklenen eşyanın alınmasına katlanma yükümlülüğü TMK m. 752'de düzenlenmiştir.