TMK Madde 752 – Sürüklenen şeyler ile benzerlerinin alınması

TMK Madde 752 metni

Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları / Başkasının arazisine girme hakkı / Sürüklenen şeyler ile benzerlerinin alınması

Madde 752

Su, rüzgâr, çığ veya diğer doğal güçlerin etkisiyle ya da rastlantı sonucunda başkasının arazisine sürüklenen veya düşen şeyler ile buraya giren büyük ve küçük baş hayvan, arı oğulu, kanatlı hayvan ve balık gibi hayvanların hak sahipleri tarafından aranıp alınmasına, arazi maliki izin vermek zorundadır.

Arazi maliki, bu yüzden uğradığı zararın denkleştirilmesini istemek ve denkleştirme bedeli kendisine ödeninceye kadar o şeyleri hapsetmek hakkına sahiptir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 752 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 676 ncı maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre aslı olan 700 üncü maddeye uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiş, kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Maddenin ikinci fıkrasında, yürürlükteki metinden farklı olarak tazminat yerine "zararın denkleştirilmesi" ifâdesine yer verilmiştir. Gerçekten de bu fıkrada söz konusu olan bir tazminat değildir. Zira tazminat doğan bir zararın giderilmesini ifade eder. Oysa burada tam bir tazminat değil, denkleştirme bedelinin ödenmesi söz konusu olup, fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesine uygun olarak, mülkiyet hakkına getirilmiş bir sınırlama söz konusu bulunduğundan, malike katlanma yükümlülüğü yanında, karşılık denkleştirme bedelini isteyebilme olanağı sağlanmaktadır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Doğal güçlerle veya rastlantıyla başkasının arazisine sürüklenen eşyanın ve oraya giren hayvanların sahiplerince aranıp alınmasına arazi maliki izin vermek zorundadır.

Arazi maliki, eşya veya hayvan sahibinin arazisine girerek bunları aramasına ve almasına izin vermek zorundadır. Madde hayvanlar için büyük ve küçük baş hayvanları, arı oğulunu, kanatlı hayvanları ve balıkları örnek olarak sayar. Fırtınada komşu bahçeye uçan bir branda veya taşkında başka bir araziye sürüklenen bir kayık bu hükmün kapsamına girer.

Arazi malikinin karşılığında iki hakkı vardır:

• Bu yüzden uğradığı zararın denkleştirilmesini isteyebilir.
• Denkleştirme bedeli kendisine ödenene kadar eşyayı veya hayvanı alıkoyabilir. Buna hapis hakkı denir.

Gerekçe, eski Kanundaki "tazminat" yerine bilerek "zararın denkleştirilmesi" ifadesinin kullanıldığını açıklar. Malik burada haksız bir fiilin değil, kanunun mülkiyetine getirdiği bir sınırlamanın yükünü taşır. Bu nedenle kendisine tam tazminat değil, fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesine uygun bir bedel ödenir.

Gerekçeye göre madde eski Kanundaki hükmün esasını değiştirmemiştir.