TMK Madde 744 – Katlanma yükümlülüğü

TMK Madde 744 metni

Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları / Komşu hakkı / Mecra geçirilmesi / Katlanma yükümlülüğü

Madde 744

Her taşınmaz maliki, uğrayacağı zararın tamamının önceden ödenmesi koşuluyla, su yolu, kurutma kanalı, gaz ve benzerlerine ait boruların, elektrik hat ve kablolarının, başka yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olduğu takdirde, kendi arazisinin altından veya üstünden geçirilmesine katlanmakla yükümlüdür.

Mecra geçirilmesinin kamulaştırma kurallarına bağlı olması hâlinde, bu Kanunun mecralara ilişkin komşuluk hükümleri uygulanmaz.

Mecrayı geçirme hakkı, hak sahibinin istemi üzerine ve giderleri ödemesi koşuluyla tapu kütüğüne tescil edilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 744 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 668 inci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrası yine birinci fıkra, ikinci fıkrası ise üçüncü fıkra olarak anlaştırılmak suretiyle düzenlenmiştir.

Maddeye eklenen ikinci fıkra ile de mecra geçirilmesinin kamulaştırma kuralları uygulanmak suretiyle yapılması hâlinde, bu Kanunun mecralara ilişkin komşuluk hükümlerinin uygulanmayacağı öngörülmüştür.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Taşınmaz maliki, başka yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı masraflı olan su, gaz, elektrik gibi hatların arazisinden geçirilmesine belirli şartlarla katlanmak zorundadır. Bu yükümlülük, komşuluk hukukundan doğan bir mülkiyet kısıtlamasıdır.

Katlanma yükümlülüğü için şu şartlar aranır:

• Geçirilecek şey su yolu, kurutma kanalı, gaz ve benzerlerine ait borular ya da elektrik hat ve kabloları gibi bir mecra olmalıdır.
• Mecranın başka bir yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olmalıdır.
• Malikin uğrayacağı zararın tamamı önceden ödenmelidir.

Bu şartlar varsa malik mecranın geçirilmesine engel olamaz. Zararın önceden ödenmesi şartı, malikin karşılık almadan katlanmak zorunda kalmamasını sağlar.

Mecranın geçirilmesi kamulaştırma kurallarına bağlıysa bu Kanunun komşuluk hükümleri uygulanmaz; konu kamulaştırma mevzuatına göre çözülür. Gerekçeye göre bu fıkra yeni eklenmiştir.

Mecrayı geçirme hakkı, hak sahibi isterse ve giderleri öderse tapu kütüğüne tescil edilir. Tescil, hakkın taşınmazı sonradan edinecek kişiler bakımından da açıkça görünmesini sağlar.

Yükümlü malikin menfaatlerinin korunması TMK m. 745'te, durum değişirse mecranın yerinin değiştirilmesi TMK m. 746'da düzenlenmiştir. Komşuluk hukukundan doğan bu yükümlülük dışında mecralar için aynî hak ancak irtifak kurularak elde edilebilir (TMK m. 727).