TMK Madde 743 – Fazla suyun akıtılması
TMK Madde 743 metni
Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları / Komşu hakkı / Fazla suyun akıtılması
Madde 743
Bir arazinin suyu öteden beri alt taraftaki araziye doğal bir şekilde akmakta ise, alt taraftaki arazi maliki, üst taraftaki araziden fazla suyun boşaltılması sırasında da bu suları tazminat isteme hakkı olmaksızın kabul etmek zorundadır.
Alt taraftaki arazi maliki boşaltma dolayısıyla akan sulardan zarar görmekte ise, gideri üstteki arazi malikine ait olmak üzere, kendi arazisinde yapılacak mecrayla suyun akıtılmasını isteyebilir.
Bataklıkların kurutulması hakkındaki özel kanun hükümleri saklıdır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 743 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 667 nci maddesini karşılamaktadır.
Yürürlükteki maddenin "Kurutma" şeklindeki kenar başlığı İsviçre aslına uygun olarak "Fazla suyun akıtılması" şeklinde değiştirilmiştir. Madde, İsviçre aslı olan 690 ıncı maddede olduğu gibi iki fıkra hâline getirilmiş, ayrıca maddeye bir üçüncü fıkra eklenmiştir.
İlk iki fıkra yürürlükteki metinden anlaştırılmak suretiyle kaleme alınmıştır. Bu fıkralar kaleme alınırken, bu hükümler bataklıklarla sınırlı olmayacak şekilde düzenlenmiştir.
Eklenen son fıkrayla Ülkemizde bataklıkların kurutulması hakkında özel kanun bulunduğundan bu hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Bu madde, üstteki arazideki fazla suyun, örneğin drenaj veya kurutma çalışmalarıyla boşaltılan suyun, alttaki araziye akıtılmasını düzenler.
Bir arazinin suyu öteden beri alttaki araziye doğal yoldan akıyorsa, alttaki malik fazla suyun boşaltılması sırasında gelen sulara da katlanmak zorundadır ve bunun için tazminat isteyemez. Kural, suyun zaten bu yönde akmakta olmasına dayanır; boşaltma yeni bir akış yönü yaratmamaktadır.
Alttaki malik boşaltılan sulardan zarar görüyorsa, suyun kendi arazisinde yapılacak bir mecra, yani kanal veya boru ile akıtılmasını isteyebilir. Bu mecranın gideri üstteki arazi malikine aittir. Böylece su, alttaki arazinin geneline yayılmadan belirli bir hattan geçirilir.
Gerekçeye göre eski Kanunda "Kurutma" başlığını taşıyan hüküm, yalnız bataklıklarla sınırlı kalmayacak biçimde yeniden yazılmıştır. Bataklıkların kurutulmasına ilişkin özel kanun hükümleri saklı tutulmuştur; bu konudaki işler öncelikle o kanunlara göre yürütülür.
Doğal yoldan akan sulara katlanma yükümlülüğünün genel kuralı TMK m. 742'dedir.