TMK Madde 732 – Önalım hakkı sahibi

TMK Madde 732 metni

Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları / Devir hakkının kısıtlamaları / Yasal önalım hakkı / Önalım hakkı sahibi

Madde 732

Paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilirler.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 732 gerekçesi

Önalım hakkıyla ilgili olarak bu maddeleri karşılayan İsviçre Medenî Kanununun 681-683 üncü maddelerinde Ocak 1965'de yürürlüğe giren yasayla önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikler göz önünde tutulmak suretiyle bu kısımda yeni 733 üncü madde düzenlenmiştir.

Maddede paylı mülkiyette herhangi bir paydaşın kendi payını ister tamamen ister kısmen bir başkasına satması hâlinde, diğer paydaşların önalım haklarını kullanabilecekleri öngörülmüştür. Bu suretle, önalım hakkının, bir payın üçüncü kişiye tamamen veya kısmen satılması durumunda da kullanılabileceği vurgulanmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bu madde, paylı mülkiyetteki bir taşınmazda paydaşlardan biri payını üçüncü kişiye sattığında diğer paydaşlara önalım hakkı tanır. Önalım hakkı (eski adıyla "şufa"), satılan payı alıcının yerine geçerek satın alma hakkıdır. Kaynağını doğrudan kanundan aldığı için yasal önalım hakkı denir ve tapuya yazılmadan da etkilidir (TMK m. 731).

Hakkın doğması için şu şartlar aranır:

• Taşınmaz paylı mülkiyette olmalıdır. Paylı mülkiyette her paydaşın yarı yarıya veya üçte bir gibi belirli bir payı vardır (TMK m. 688). Madde yalnız paylı mülkiyetten söz ettiği için, mirasçıların miras paylaşılana kadar terekeye birlikte malik olması gibi elbirliği mülkiyeti hâllerinde uygulanmaz.
• Pay satılmış olmalıdır. Bağış veya miras yoluyla geçiş satış değildir.
• Alıcı üçüncü bir kişi olmalıdır. Payın başka bir paydaşa satılması önalım hakkı doğurmaz.
• Payın tamamının veya bir kısmının satılması fark etmez. Gerekçe, kısmi satışlarda da hakkın kullanılabileceğini özellikle vurgular.

Bu madde yalnız hakkın kime ait olduğunu belirler. Hakkın kullanılamayacağı satışlar, feragat, satışın bildirilmesi ve hak düşürücü süreler TMK m. 733'te; hakkın dava yoluyla kullanılması ve bedelin yatırılması TMK m. 734'te düzenlenmiştir. Sözleşmeyle kurulan önalım hakkı ise TMK m. 735'e tâbidir.

Önalım hakkı, Türkiye'de miras yoluyla kalan ve kardeşler arasında paylı mülkiyete çevrilen taşınmazlarda sık gündeme gelir. Yurt dışında yaşayan paydaşlar bakımından önemli olan nokta, hakkın sınırsız bir süre beklememesidir. Satış kendilerine bildirilmemiş olsa bile hak, satışın üzerinden TMK m. 733'te öngörülen süre geçince düşer. Bu nedenle Türkiye'deki ortak taşınmazların tapu kayıtlarını aralıklarla kontrol etmek yararlıdır.