TMK Madde 731 – Genel olarak

TMK Madde 731 metni

Taşınmaz mülkiyetinin kısıtlamaları / Genel olarak

Madde 731

Taşınmaz mülkiyetinin kanundan doğan kısıtlamaları, tapu siciline tescil edilmeksizin etkili olur.

Bu kısıtlamaların ortadan kaldırılması veya değiştirilmesi, buna ilişkin sözleşmenin resmî şekilde düzenlenmesine ve tapu kütüğüne şerh verilmesine bağlıdır.

Kamu yararı için konulan kısıtlamalar kaldırılamaz ve değiştirilemez.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 731 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 657 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 680 inci maddesine uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiş ve kenar başlığı ile birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

İkinci fıkrada, kısıtlamaların ortadan kaldırılması veya değiştirilmesine ilişkin sözleşmelerin tapu kütüğünde nereye kaydedileceği hususundaki tereddütleri gidermek üzere, bunların şerh verilmeleri gerektiği belirtilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Taşınmaz mülkiyetinin kanundan doğan kısıtlamaları, tapuya yazılmasalar da herkese karşı etkilidir. Komşuluk hukukundan doğan yükümlülükler (TMK m. 737 ve devamı), paydaşların yasal önalım hakkı (TMK m. 732) ve doğrudan kanundan doğan geçit hakları (TMK m. 748/3) bu tür kısıtlamalardır. Tapuda görünmemeleri onları ortadan kaldırmaz; taşınmazı satın alan kişi de bunlarla bağlıdır.

Bu kısıtlamalar kural olarak ilgililerin anlaşmasıyla kaldırılabilir veya değiştirilebilir. Bunun için iki şart vardır:

• Sözleşme resmî şekilde yapılmalıdır.
• Sözleşme tapu kütüğüne şerh verilmelidir.

Şerh, bir hakkın veya durumun tapu kütüğüne yazılarak üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir hâle getirilmesidir. Gerekçeye göre bu tür sözleşmelerin tapuda nereye yazılacağı konusundaki tereddütleri gidermek için şerh yolu açıkça gösterilmiştir. Paydaşların yasal önalım hakkından feragati de resmî şekle ve şerhe bağlıdır (TMK m. 733/2).

Kamu yararı için konulan kısıtlamalar ise sözleşmeyle kaldırılamaz ve değiştirilemez. İmar, eski eserlerin korunması veya doğal afetlere ilişkin kısıtlamalar bu niteliktedir; bunların ayrıntısı özel kanunlardadır (TMK m. 754).