TMK Madde 729 – Araziye dikilen fidanlar

TMK Madde 729 metni

Taşınmaz mülkiyetinin içeriği / Araziye dikilen fidanlar

Madde 729

Bir kimse başkasının fidanını kendi arazisine ya da kendisinin veya bir üçüncü kişinin fidanını başkasının arazisine dikerse, başkasının malzemesini kullanarak yapılan yapılara veya taşınır yapılara ilişkin hükümler bunlar hakkında da uygulanır.

Ağaçlar ve ormanlar üst hakkına konu olamaz.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 729 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 655 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 678 inci maddesinde olduğu gibi iki fıkra hâline getirilmiş ve kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddenin kenar başlığı "Araziye dikilen fidanlar" olarak düzenlenmiştir. Maddede 1984 tarihli Öntasarıdan farklı olarak bitki sözcüğü yerine, mevcut metinde olduğu gibi, kalıcı, bağımlı ve devamlı olması bakımından fidan sözcüğü kullanılmıştır. Maddede başkasının malzemesini kullanarak yapılan yapılara veya taşınır yapılara ilişkin hükümlere yollama yapılmaktadır. Böylece bu hükümlerin kıyas yoluyla değil, aynen uygulanacağı öngörülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrası yürürlükteki maddenin son cümlesinin anlaştırılmak suretiyle tekrarından ibarettir. Buradaki orman kavramı, 6831 sayılı Orman Kanunundaki anlamda kullanılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Başkasının arazisine dikilen fidanlar ile başkasına ait olup kendi arazisine dikilen fidanlar hakkında, yapılara ilişkin kurallar aynen uygulanır.

Buna göre fidanlar, kural olarak dikildikleri arazinin bütünleyici parçası olur ve arazi malikine geçer (TMK m. 722). Fidan sahibinin rızası yoksa ve sökme aşırı bir zarara yol açmayacaksa fidanların sökülüp geri verilmesi istenebilir. Sökülmezse fidan sahibine tazminat ödenir (TMK m. 723); dikilenlerin değeri arazinin değerini açıkça aşıyorsa arazinin mülkiyetinin devri gündeme gelebilir (TMK m. 724). Kalıcı olması amaçlanmadan dikilen fidanlar için ise taşınır yapılara ilişkin kural (TMK m. 728) uygulanır.

Gerekçe, bu hükümlerin kıyas yoluyla değil, doğrudan uygulanacağını vurgular. Kanun bilerek "bitki" yerine "fidan" kelimesini seçmiştir; gerekçeye göre fidan, toprağa bağlı ve devamlı kalması amaçlanan bir bitkiyi anlatır.

İkinci fıkraya göre ağaçlar ve ormanlar üst hakkına konu olamaz. Başkasının arazisindeki ağaçlar için üst hakkı kurularak araziden ayrı bir mülkiyet yaratılamaz. Gerekçeye göre buradaki orman kavramı, 6831 sayılı Orman Kanunundaki anlamıyla kullanılmıştır.