TMK Madde 724 – Arazinin mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesi

TMK Madde 724 metni

Taşınmaz mülkiyetinin içeriği / Arazideki yapılar / Arazi ve yapı malzemesi / Arazinin mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesi

Madde 724

Yapının değeri açıkça arazinin değerinden fazlaysa, iyiniyetli taraf uygun bir bedel karşılığında yapının ve arazinin tamamının veya yeterli bir kısmının mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesini isteyebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 724 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 650 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı "Bina sahibinin arsayı temellük edebilmesi" iken, bunun yerine "Arazinin mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesi" ifadesi kullanılmıştır. Böylece arazinin mülkiyetinin yapı sahibine değil, malzeme sahibine verilebileceği vurgulanmıştır.

Maddede yapılan değişiklikle, malzeme sahibine yapının ve arazinin tamamının veya yeterli bir kısmının verilebileceği kabul edilmiştir. Böylece uygulamada kısmî devrin mümkün olup olmayacağı konusundaki tereddüt ortadan kaldırılmıştır.

Ayrıca İsviçre Medenî Kanununun 673 üncü maddesine uygun olarak, arazi malikine arazinin mülkiyetini malzeme sahibine devrini teklif etme hakkı tanınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Başkasının arazisine yapılan yapı araziden açıkça daha değerliyse, arazinin mülkiyeti uygun bir bedelle malzeme sahibine verilebilir; madde bunun şartlarını düzenler. Normalde yapı, arazinin bütünleyici parçası olduğu için arazi malikine ait olur (TMK m. 722). Bu madde, değerler arasındaki fark çok büyük olduğunda bu sonucu tersine çevirir. Uygulamada bu dava "temliken tescil" davası olarak da anılır.

Şartlar şunlardır:

• Bir arazi üzerinde, TMK m. 722'de sayılan durumlardan birine uygun olarak başkasına ait malzemeyle ya da başkasının arazisine yapı yapılmış olmalıdır.
• Yapının değeri arazinin değerinden açıkça fazla olmalıdır. Küçük bir fark yetmez.
• Talep eden taraf iyiniyetli olmalıdır.
• Arazi malikine uygun bir bedel ödenmelidir.

Talebi iyiniyetli taraf yapabilir. Bu taraf, yapıyı yapan malzeme sahibi olabileceği gibi arazi maliki de olabilir. Gerekçeye göre arazi malikine, arazinin mülkiyetini malzeme sahibine devretmeyi teklif etme hakkı İsviçre Medenî Kanununa uygun olarak bilerek tanınmıştır. Böylece arazi maliki, istemediği bir yapı için tazminat ödemek yerine araziyi bedeli karşılığında devretmeyi seçebilir.

Hâkim, arazinin tamamının veya yapı için yeterli bir kısmının devrine karar verebilir. Gerekçe, kısmî devrin mümkün olup olmadığı konusundaki tereddüdün bu ifadeyle giderildiğini belirtir. Kenar başlığı da arazinin "yapı sahibine" değil, "malzeme sahibine" verileceğini vurgulamak için değiştirilmiştir.

İyiniyet şartı gerçekleşmezse bu yol kapanır; o zaman TMK m. 722 ve 723'teki sökme ve tazminat kuralları uygulanır.