TMK Madde 708 – Yeni arazi oluşması

TMK Madde 708 metni

Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması / Kazanma yolları / Yeni arazi oluşması

Madde 708

Birikme, dolma, toprak kayması veya kamuya ait suların yatağında ya da seviyesinde değişme gibi sebeplerle sahipsiz yerlerde yeniden oluşan yararlanmaya elverişli arazi Devlete ait olur.

Devlet, bu araziyi kamusal bir sakınca bulunmadığı takdirde öncelikle arazisi kayba uğrayana veya bitişik arazi malikine devredebilir.

Toprak parçalarının kendi arazisinden koptuğunu ispat eden malik, bunları, durumu öğrendiği tarihten başlayarak bir ve her hâlde oluşumun gerçekleştiği tarihten başlayarak on yıl içinde geri alabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 708 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 636 ncı maddesini karşılamaktadır.

Madde yeniden kaleme alınmıştır.

Madde İsviçre aslında olduğu gibi üç fıkra hâline getirilmiştir.

Birinci fıkra yürürlükteki metinden anlaştırılmak suretiyle alınmıştır.

İkinci fıkra, yeni oluşan ve Devlet'e ait olan arazinin, kamusal bir sakınca bulunmayan hâllerde öncelikle arazisi kayba uğrayan veya bu araziyle bitişik olan arazi sahibine devredilebilmesini olanaklı hâle getirmiştir.

Üçüncü fıkra yeni arazi oluşumunda toprak parçalarının kendi arazisinden koptuğunu kanıtlayan kişiye, bunu öğrenme tarihinden itibaren bir yıl ve her durumda bu arazi oluşumunun gerçekleşmesinden itibaren on yıl içinde geri alabilmesini sağlamaktadır.

İsviçre Medenî Kanununun bu maddemizi karşılayan 659 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında bir ve on yıl gibi süreler yerine "uygun süre içinde" ifadesi kullanılmıştır. Ancak, hak sahibinin isteminin, "uygun bir süre" gibi belirsiz bir koşula bağlanmasının isabetli olamayacağı düşünülerek, bunun yerine haksız fiillere ve sebepsiz zenginleşmelere ilişkin genel sürelerle paralellik sağlanması düşüncesiyle, bir ve on yıllık sürelerin kabul edilmesi uygun görülmüştür.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Doğal olaylarla sahipsiz yerlerde yeniden oluşan arazinin Devlete ait olduğunu ve arazisinden toprak kopan malikin bu toprağı geri alma hakkını düzenler.

Nehirlerin taşıdığı toprağın birikmesi, dolma, toprak kayması ya da kamuya ait suların yatağının veya seviyesinin değişmesi gibi sebeplerle yeni arazi oluşabilir. Örneğin bir gölün çekilmesiyle kıyıda kuru toprak ortaya çıkabilir veya bir nehir ağzında zamanla toprak birikebilir. Bu yeni arazi sahipsiz bir yerde oluşmuşsa ve yararlanmaya elverişliyse Devlete ait olur.

Devlet, kamusal bir sakınca yoksa bu araziyi öncelikle iki kişiden birine devredebilir:

• Arazisi bu olaylar yüzünden kayba uğrayan malike,
• Yeni oluşan araziye bitişik arazinin malikine.

Bu bir yükümlülük değil, Devlete tanınmış bir imkândır.

Üçüncü fıkra, arazisinden toprak parçaları kopan malikin hakkını korur. Yeni oluşan arazideki toprağın kendi arazisinden koptuğunu ispat eden malik, bu toprak parçalarını geri alabilir. Bunun için iki süre birlikte işler: durumu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde arazinin oluştuğu tarihten başlayarak on yıl. Bu sürelerden biri dolduğunda geri alma hakkı kullanılamaz.

Gerekçeye göre İsviçre Medenî Kanunu bu konuda "uygun süre" ifadesini kullanmaktadır. Türk Kanunu bu belirsizliği gidermek için haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmedeki genel sürelere paralel olarak bir ve on yıllık süreleri benimsemiştir.