TMK Madde 693 – Yararlanma, kullanma ve koruma

TMK Madde 693 metni

Birlikte mülkiyet / Paylı mülkiyet / Yararlanma, kullanma ve koruma

Madde 693

Paydaşlardan her biri, diğerlerinin hakları ile bağdaştığı ölçüde paylı maldan yararlanabilir ve onu kullanabilir.

Uyuşmazlık hâlinde yararlanma ve kullanma şeklini hâkim belirler. Bu belirleme, paylı malın kullanılmasının zaman veya yer itibarıyla paydaşlar arasında bölünmesi biçiminde de olabilir.

Paydaşlardan her biri, bölünemeyen ortak menfaatlerin korunmasını diğer paydaşları temsilen sağlayabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 693 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda, bu maddeyi tam olarak karşılayan bir hüküm yoktur. Yeniden düzenlenen madde, paylı mala ilişkin yararlanma, kullanma ve koruma esaslarını belirlemektedir. Maddenin birinci fıkrası yürürlükteki Kanunun 625 inci maddesinin birinci fıkrasını kısmen karşılamaktadır.

Maddenin ikinci fıkrasıyla, paydaşlar arasında paylı malı kullanma ve bu maldan yararlanma şekliyle ilgili olarak ortaya çıkacak uyuşmazlıkların çözümünde hâkimin yetkili olduğu; bu bölünmenin paylı malın kullanılmasının zaman veya yer itibarıyla bölünmesi biçiminde mümkün olacağı belirtilmiştir. Böylece yürürlükteki Kanunda paylı mülkiyeti düzenleyen hükümlerdeki bir boşluk doldurulmuş olmaktadır.

Maddenin üçüncü fıkrası uygulamadaki tereddütleri gidermek amacıyla, paydaşlardan her birinin, bölünemeyen ortak menfaatlerin korunmasını diğer paydaşları temsilen sağlayabileceği hükmünü öngörmektedir. Böylece, paydaşlardan her birinin müşterek menfaatler için, diğer paydaşları temsil edebileceği hususunda yürürlükteki Kanunun 625 inci maddesinde de yer alan hüküm, öğretideki açıklamalar ve Yargıtay içtihatlarına uygun olarak açıklığa kavuşturulmuştur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Her paydaşın paylı maldan diğerlerinin haklarına zarar vermeden yararlanabileceğini, uyuşmazlıkta kullanım şeklini hâkimin belirleyeceğini düzenler.

Birinci fıkraya göre her paydaş paylı malı kullanabilir ve ondan yararlanabilir. Bu hak, diğer paydaşların aynı haktan yararlanmasını engellemeyecek ölçüde kullanılmalıdır. Bir paydaş ortak evi tek başına kullanıp diğerlerinin girmesine izin vermiyorsa bu sınırı aşmış olur.

Paydaşlar kullanım konusunda anlaşamazsa, paydaşlardan biri hâkime başvurabilir ve kullanma şeklini hâkim belirler. Hâkim kullanımı iki yoldan biriyle bölebilir:

• Yer bakımından: Örneğin iki katlı evin bir katını bir paydaşa, diğer katını öbür paydaşa bırakarak.
• Zaman bakımından: Örneğin yazlık evin yaz aylarında paydaşlarca sırayla kullanılmasına karar vererek.

Bu karar mülkiyeti değiştirmez, yalnızca kullanımı düzenler. Paylı mülkiyet sona ermez ve paydaşların payları aynen kalır.

Üçüncü fıkra, ortak malın korunmasında her paydaşa diğerlerini temsil yetkisi verir. Bölünemeyen ortak menfaatlerin korunması için bir paydaş tek başına harekete geçebilir. Örneğin paylı araziyi izinsiz işgal eden üçüncü bir kişiye karşı paydaşlardan biri, diğerlerinin katılımını beklemeden elatmanın önlenmesi davası açabilir.

Yurt dışında yaşayan paydaşlar, Türkiye'deki ortak evin veya arazinin diğer paydaşlarca tek başına kullanıldığı durumlarda bu maddeye dayanarak kullanım şeklinin hâkimce belirlenmesini isteyebilir. Taşınmazlarda kullanım şekline ilişkin karar ve anlaşmaların sonradan paydaş olanları bağlaması için tapuya şerh gerekir (TMK m. 695).