TMK Madde 691 – Önemli yönetim işleri

TMK Madde 691 metni

Birlikte mülkiyet / Paylı mülkiyet / Yönetim ve tasarruf / Önemli yönetim işleri

Madde 691

İşletme usulünün veya tarım türünün değiştirilmesi, adî kiraya veya ürün kirasına ilişkin sözleşmelerin yapılması veya feshi, toprağın ıslahı gibi önemli yönetim işleri için pay ve paydaş çoğunluğuyla karar verilmesi gerekir.

Olağan yönetim sınırlarını aşan ve paylı malın değerinin veya yarar sağlamaya elverişliliğinin korunması için gerekli bakım, onarım ve yapı işlerinde de aynı çoğunluk aranır.

Pay ve paydaşların eşitliği hâlinde hâkim, paydaşlardan birinin istemi üzerine bütün paydaşların menfaatini gözeterek hakkaniyete uygun bir karar verir; gerekli gördüğü işlerin yapılması için paydaşlar arasından veya dışarıdan bir kayyım atayabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 691 gerekçesi

Yürürlükteki Kanununun 624 üncü maddesinin üçüncü fıkrasını karşılamaktadır. Maddenin düzenlenmesinde İsviçre Medenî Kanununun yeni 647b ve 647c maddelerinden yararlanılmıştır. Paylı mülkiyete konu olan şeyden yararlanma veya bu şeyin işletme usulünün değiştirilmesi adî kiraya veya ürün kirasına ilişkin sözleşmelerin yapılması veya feshi, toprağın ıslahı gibi işler önemli yönetim işleri olarak birinci fıkraya konulmuştur.

Maddenin ikinci fıkrasında da olağan yönetim sınırlarını aşan ve paylı malın değerinin veya yarar sağlamaya elverişliliğinin korunması için gerekli bakım, onarım ve yapı işleri önemli işler olarak gösterilmiştir.

Üçüncü fıkrada çoğunluk sağlanamaması hâlinde, paydaşlardan her birine hâkime başvurma hakkı tanınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Paylı malın kiraya verilmesi veya büyük onarımı gibi önemli yönetim işleri için paydaşların hem sayı hem pay bakımından çoğunluğunun gerektiğini düzenler.

Önemli yönetim işleri, olağan yönetimi (TMK m. 690) aşan ama malın tamamı üzerinde tasarruf niteliği taşımayan işlerdir. Madde bunlara şu örnekleri verir:

• İşletme usulünün veya tarım türünün değiştirilmesi; örneğin bağın meyve bahçesine çevrilmesi,
• Kira veya ürün kirası sözleşmesinin yapılması ya da feshi,
• Toprağın ıslahı,
• Malın değerini veya kullanışlılığını korumak için gereken ve olağan yönetimi aşan bakım, onarım ve yapı işleri; örneğin çatının yenilenmesi.

Bu işler için pay ve paydaş çoğunluğu, yani çifte çoğunluk aranır. Kararı destekleyenler hem paydaşların sayıca yarısından fazlası olmalı hem de payların yarısından fazlasına sahip bulunmalıdır. Örneğin paylarından biri yüzde altmış, diğer ikisi yüzde yirmişer olan üç paydaştan büyük paya sahip olan kişi tek başına karar alamaz; payların çoğunluğu onda olsa da paydaş sayısının çoğunluğu onda değildir. Yanına bir paydaşı daha alırsa çifte çoğunluk sağlanır.

Pay ve paydaş sayısının eşit bölündüğü durumlarda, örneğin yarı yarıya malik iki kardeş anlaşamazsa, paydaşlardan biri hâkime başvurabilir. Hâkim bütün paydaşların menfaatini gözeterek hakkaniyete uygun bir karar verir. Gerekli işlerin yapılması için paydaşlardan biri veya dışarıdan bir kişi kayyım olarak atanabilir.

Türkiye'deki ortak evin kiraya verilmesi de bu maddeye tâbidir. Paydaşlardan biri, gerekli çoğunluk sağlanmadan evi tek başına kiraya veremez; bu durum yurt dışında yaşayan paydaşların da haklarını korur.