TMK Madde 689 – Anlaşmalar

TMK Madde 689 metni

Birlikte mülkiyet / Paylı mülkiyet / Yönetim ve tasarruf / Anlaşmalar

Madde 689

Paydaşlar, kendi aralarında oybirliğiyle anlaşarak yararlanma, kullanma ve yönetime ilişkin konularda kanun hükümlerinden farklı bir düzenleme yapabilirler. Ancak, böyle bir anlaşmayla paydaşların aşağıdaki hak ve yetkileri kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz:

1. Paylı mülkiyet konusu eşyanın kullanılabilirliğinin ve değerinin korunması için zorunlu olan yönetim işlerini yapmak ve gerektiğinde mahkemeden buna ilişkin önlemlerin alınmasını istemek,

2. Eşyayı bir zarar tehlikesinden veya zararın artmasından korumak için derhâl alınması gereken önlemleri bütün paydaşlar hesabına almak.

Taşınmazlarla ilgili anlaşmalar imzalarının noterlikçe onaylanması koşuluyla paydaşlardan birinin başvurusu üzerine tapu kütüğüne şerh verilebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 689 gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 647 nci maddesinden alınmıştır. Maddenin birinci fıkrasında paydaşların kendi aralarında oybirliğiyle anlaşarak paylı mülkiyetin yararlanma, kullanma ve yönetimine ilişkin konularda kanun hükümlerinden farklı bir düzenleme yapmalarına olanak getirilmiştir. Ancak böyle bir anlaşmanın iki bent hâlinde sayılan konuları kapsamayacağı öngörülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrasında, bu tür anlaşmaların noterlikçe imzaların onaylanması koşuluyla herhangi bir paydaşın başvurusu üzerine tapu kütüğüne şerh edilebilmesi de kabul edilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Paydaşların ortak malın kullanımı ve yönetimi hakkında Kanundakinden farklı kurallar koyabilmelerini ve bunun sınırlarını düzenler.

Kanun, paylı malın kullanılması ve yönetimi için bir dizi kural öngörür (TMK m. 690–694). Paydaşlar bu kuralların yerine kendi düzenlemelerini getirebilir. Bunun için bütün paydaşların oybirliğiyle anlaşması gerekir. Örneğin miras yoluyla birlikte malik oldukları üç katlı binada her kardeşin bir katı kullanacağı veya yazlık evi yılın farklı aylarında sırayla kullanacakları kararlaştırılabilir.

Bu anlaşmalarla bile paydaşların iki temel hakkı kaldırılamaz veya sınırlandırılamaz:

• Malın kullanılabilirliğini ve değerini korumak için zorunlu olan yönetim işlerini yapmak ve gerektiğinde bu konuda mahkemeden önlem alınmasını istemek.
• Malı bir zarar tehlikesinden veya zararın büyümesinden korumak için hemen alınması gereken önlemleri bütün paydaşlar hesabına almak.

Örneğin çatısı çökmek üzere olan bir binada paydaşlardan biri, aralarındaki anlaşma ne olursa olsun, acil onarımı yaptırabilir.

Taşınmazlara ilişkin anlaşmalar tapu kütüğüne şerh verilebilir. Bunun için anlaşmadaki imzaların noterce onaylanmış olması ve paydaşlardan birinin tapu müdürlüğüne başvurması yeterlidir. Şerhin önemi, anlaşmanın sonradan paydaş olan kişileri de bağlamasını sağlamasıdır (TMK m. 695). Şerh verilmemiş bir anlaşma, payı sonradan satın alan kişiye karşı ileri sürülemez.