TMK Madde 688 – Genel kurallar

TMK Madde 688 metni

Birlikte mülkiyet / Paylı mülkiyet / Genel kurallar

Madde 688

Paylı mülkiyette birden çok kimse, maddî olarak bölünmüş olmayan bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir.

Başka türlü belirlenmedikçe, paylar eşit sayılır.

Paydaşlardan her biri kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahip olur. Pay devredilebilir, rehnedilebilir ve alacaklılar tarafından haczettirilebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 688 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 623 üncü maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki Kanunda konu başlığı "Birden ziyade kimselerin bir şey üzerinde mülkiyeti" deyimi kullanılmıştır. Ancak, bu başlık, kurumu tam ifade etmemektedir. Bu sebeple, konu başlığı paylı mülkiyet ile elbirliği mülkiyetini daha iyi anlatacak şekilde "C.Birlikte mülkiyet" olarak değiştirilmiştir. Yürürlükteki maddenin kenar başlığında yer alan "I.Müşterek mülkiyet" deyimi yerine de "I.Paylı mülkiyet" deyimi konulmuştur. Öğreti ve uygulamada da "müşterek mülkiyet" yerine "paylı mülkiyet" deyimi kullanılmaktadır. İsviçre Medenî Kanununun "Birlikte mülkiyet" paylı mülkiyet türüne ilişkin 647-650 nci maddeleri 19 Aralık 1963 tarihli Kanunla esaslı bir şekilde değiştirilmiş ve bu değişiklikler 1 Ocak 1965 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu değişiklikler de göz önünde tutularak maddenin konu ve kenar başlıkları ile içeriği günün koşullarına uygun bir hâle getirilmiştir. Paylı mülkiyet yeni bir düzenlemeye tâbi tutulduğu için yürürlükteki maddenin "1. Hissedarlar arasındaki münasebetler" şeklinde kenar başlığı "1. Genel kurallar" şeklinde değiştirilmiştir.

Maddede hüküm değişikliği yapılmamış, sadece kaynak Kanuna uygun olarak daha açık bir düzenlemeye gidilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Birden çok kişinin bir mala belirli paylarla birlikte malik olduğu paylı mülkiyetin temel kurallarını düzenler.

Paylı mülkiyette mal fiziksel olarak bölünmüş değildir; paydaşların her biri malın tamamına belirli bir oranda, örneğin yarı yarıya veya üçte bir oranında maliktir. Tapuda "hisseli" olarak bilinen kayıtlar çoğunlukla bu türdendir. Paydaşlardan hiçbiri malın belirli bir köşesinin veya odasının kendisine ait olduğunu ileri süremez; payı malın her noktasına yayılır.

Payların oranı tapu kaydında veya aralarındaki anlaşmada gösterilir. Başka türlü belirlenmemişse paylar eşit sayılır.

Her paydaş kendi payı bakımından malikin hak ve yükümlülüklerine sahiptir. Bu nedenle:

• Payını diğer paydaşların onayı olmadan satabilir veya bağışlayabilir.
• Payı üzerinde rehin (taşınmazlarda ipotek) kurabilir.
• Paydaşın alacaklıları onun payını haczettirebilir.

Taşınmazdaki payını üçüncü bir kişiye satan paydaşa karşı diğer paydaşların yasal önalım hakkı vardır (TMK m. 732). Malın tamamı üzerindeki tasarruflar ise bütün paydaşların kabulünü gerektirir (TMK m. 692).

Paylı mülkiyet, elbirliği mülkiyetinden (TMK m. 701) farklıdır. Elbirliğinde belirli paylar yoktur ve ortaklar kural olarak birlikte hareket etmek zorundadır. Mirasçılar paylaşma sözleşmesiyle elbirliği mülkiyetini paylı mülkiyete dönüştürebilir (TMK m. 676).

Paylı malın kullanılması, yönetimi ve paylaşılması izleyen maddelerde (TMK m. 689–699) ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.