TMK Madde 684 – Bütünleyici parça
TMK Madde 684 metni
Mülkiyet hakkının kapsamı / Bütünleyici parça
Madde 684
Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur.
Bütünleyici parça, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve o şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılmasına olanak bulunmayan parçadır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 684 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 619 uncu maddesini karşılamaktadır.
Madde İsviçre Medenî Kanununun 642 nci maddesine paralel olarak iki fıkra hâlinde düzenlenmiş, anlaştırılmak suretiyle kenar başlıklarıyla birlikte yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Bir şeyin malikinin o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olduğunu ve bütünleyici parçanın ne olduğunu düzenler.
Bütünleyici parça (eski deyimle mütemmim cüz), asıl şeyin temel unsuru olan ve şey yok edilmeden, zarara uğratılmadan veya yapısı değiştirilmeden ondan ayrılamayan parçadır. Bir parçanın bu nitelikte olup olmadığı yerel âdetlere göre belirlenir. Arsa üzerine yapılmış bina, binanın duvarlarına gömülü tesisat, bir otomobilin motoru tipik örneklerdir.
Bu nitelendirmenin sonucu, bütünleyici parçanın asıl şeyden ayrı bir mülkiyet konusu olamamasıdır. Asıl şeyin maliki parçanın da malikidir; asıl şey satıldığında veya üzerinde rehin kurulduğunda bu işlem bütünleyici parçayı da kendiliğinden kapsar. Örneğin arsasını satan kişi üzerindeki binayı satışın dışında tutamaz. Parça asıl şeyden ayrılırsa ancak o andan itibaren bağımsız bir taşınır mal hâline gelir.
Bütünleyici parçayı eklentiden ayırmak gerekir. Eklenti, asıl şeye bağlı kılınmış ama onun bir parçası olmayan, ayrı bir taşınır maldır (TMK m. 686). Eklenti üzerinde aksi kararlaştırılabilirken, bütünleyici parça için bu mümkün değildir.
Başkasına ait malzemeyle yapı yapılması veya başkasının arazisine yapı yapılması gibi durumlarda kimin malik olacağı ayrıca düzenlenmiştir (TMK m. 722 vd.).