TMK Madde 683 – Mülkiyet hakkının içeriği

TMK Madde 683 metni

Mülkiyet hakkının içeriği

Madde 683

Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir.

Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 683 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 618 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 641 inci maddesine uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiş, kenar başlığıyla birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Birinci fıkrada, mülkiyetin sağladığı en önemli üç unsur olan, kullanma, yararlanma ve tasarrufta yetkileri sayılmıştır.

İkinci fıkrada ise mülkiyet hakkından kaynaklanan davalara yer verilerek, mülkiyet hakkının yaptırımı olarak istihkak davası ve her türlü haksız ihlâle karşı elatmanın önlenmesi davası özel olarak belirtilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Mülkiyet hakkının malike hangi yetkileri verdiğini ve malikin bu hakkı korumak için açabileceği davaları düzenler.

Malik, malını hukuk düzeninin çizdiği sınırlar içinde dilediği gibi kullanabilir, ondan yararlanabilir ve onun üzerinde tasarrufta bulunabilir. Kullanma, malın kendisinden faydalanmaktır; örneğin evde oturmak. Yararlanma, maldan ürün veya gelir elde etmektir; örneğin evi kiraya verip kira almak. Tasarruf ise mal üzerindeki hakkı değiştiren işlemlerdir; malı satmak, bağışlamak veya ipotek kurmak gibi.

Bu yetkiler sınırsız değildir. Komşuluk hukuku, imar kuralları, kamulaştırma ve başkalarının hakları malikin yetkilerini sınırlar. Taşınmaz mülkiyetine ilişkin ayrıntılı sınırlamalar Kanunun ilerleyen maddelerinde yer alır.

İkinci fıkra malike iki temel dava tanır:

• İstihkak davası: Malın haksız olarak başkasının elinde bulunması hâlinde malik malın kendisine geri verilmesini ister. Örneğin çalınan aracın sonradan elinde bulunduğu kişiye karşı açılır.
• Elatmanın önlenmesi davası: Malik malını elinde bulundursa bile, mülkiyetine yönelik her türlü haksız müdahalenin durdurulmasını ister. Arsasına izinsiz duvar ören veya tarlasından yol geçiren komşuya karşı açılan dava buna örnektir.

Türkiye'deki evi veya arsası başkası tarafından izinsiz kullanılan yurt dışında yaşayan malikler de bu davaları açabilir. Taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m. 12).