TMK Madde 652 – Aile konutu ve ev eşyasının sağ kalan eşe özgülenmesi

TMK Madde 652 metni

Aile konutu ve ev eşyasının sağ kalan eşe özgülenmesi

Madde 652

Eşlerden birinin ölümü hâlinde tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadıkları konut varsa; sağ kalan eş, bunlar üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.

Haklı sebeplerin varlığı hâlinde, sağ kalan eşin veya mirasbırakanın diğer yasal mirasçılarından birinin istemi üzerine, mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir.

Mirasbırakanın bir meslek veya sanat icra ettiği ve altsoyundan birinin aynı meslek ve sanatı icra etmesi için gerekli olan bölümlerde, sağ kalan eş bu hakları kullanamaz. Tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hukuku hükümleri saklıdır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 652 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda maddeyi karşılayan bir hüküm yoktur.

Madde İsviçre Medenî Kanununa 1984 yılında eklenen 612a maddesinden esinlenerek kaleme alınmıştır. Bu maddeyle sağ kalan eşin korunması amacı güdülmektedir. Kaldı ki mal rejimiyle ilgili 240 ıncı maddede benzer bir hüküm mevcuttur. Burada, sağ kalan eşe konut ve ev eşyasıyla ilgili olarak tanınmış olan mülkiyet ya da haklı sebeplerin varlığı hâlinde istem üzerine intifa ya da oturma hakkı tanınmasının olanağı getirilmektedir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Eşlerden biri öldüğünde sağ kalan eş, birlikte yaşadıkları konut ile ev eşyasının miras payına mahsuben kendisine mülkiyet olarak verilmesini isteyebilir; madde bu hakkı ve sınırlarını düzenler.

Ölümle birlikte konut ve ev eşyası terekeye girer ve bütün mirasçıların elbirliği mülkiyetine geçer (TMK m. 640). Paylaşmada diğer mirasçılar konutun satılmasını isteyebilir. Madde, sağ kalan eşin yıllarca yaşadığı evden ve eşyasından ayrılmak zorunda kalmasını önlemek için konulmuştur. 743 sayılı eski Kanunda böyle bir hüküm yoktu.

Hakkın kapsamı şöyledir:

• Sağ kalan eş, terekedeki ev eşyası ile eşlerin birlikte yaşadıkları konut üzerinde kendisine mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.
• Bu mallar eşe "miras hakkına mahsuben" verilir. Yani eş bunları miras payına ek olarak değil, payının karşılığı olarak alır; konutun değeri eşin miras payından düşülür.
• Haklı sebepler varsa, sağ kalan eşin veya diğer yasal mirasçılardan birinin istemi üzerine mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir. İntifa hakkı, malı kullanma ve gelirinden yararlanma (ör. kiraya verme) yetkisi verir. Oturma hakkı ise yalnızca konutta oturma imkânı sağlar. Örneğin konutun değeri eşin miras payını çok aşıyorsa ya da diğer mirasçıların konut üzerinde güçlü bir yararı varsa bu seçenek gündeme gelebilir.

Üçüncü fıkra iki sınır koyar. Mirasbırakan bir meslek veya sanat icra ediyorduysa ve altsoyundan biri aynı mesleği sürdürmek için konutun bazı bölümlerine ihtiyaç duyuyorsa, örneğin konutun içinde bir muayenehane veya atölye bulunuyorsa, sağ kalan eş bu bölümler üzerinde bu hakları kullanamaz. Ayrıca tarımsal taşınmazlara ilişkin miras hukuku hükümleri saklıdır.

Mal rejimiyle ilişki önemlidir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde ölümle önce mal rejimi tasfiye edilir, ardından miras paylaşılır. Sağ kalan eş, mal rejiminin tasfiyesinde de konut ve ev eşyası üzerinde benzer haklara sahiptir (TMK m. 240). Bu hakları katılma alacağına, bu maddedeki hakları ise miras payına mahsuben kullanır. İki hüküm birlikte değerlendirildiğinde sağ kalan eşin konutta kalması çoğu zaman güvence altına alınabilir.

Yurt dışında yaşayan aileler bakımından şu nokta önemlidir: Türkiye'deki taşınmazlara, ölenin vatandaşlığına bakılmaksızın Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 20/1). Bu nedenle eşlerin Türkiye'de birlikte yaşadıkları bir konut varsa, ölen eş yabancı uyruklu olsa bile bu konut bakımından madde uygulanır.