TMK Madde 653 – Bütünlük oluşturan veya aile belgeleri ile özel anı değeri olan eşya

TMK Madde 653 metni

Özellikleri olan eşya / Bütünlük oluşturan veya aile belgeleri ile özel anı değeri olan eşya

Madde 653

Mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde, nitelikleri veya özgülendikleri amaç gereği bir bütünlük oluşturan eşya birbirinden ayrılamaz.

Aile belgeleri ile aile için özel anı değeri olan eşya, mirasçılardan birinin karşı çıkması hâlinde satılamaz. Mirasçılar arasında anlaşmazlık çıkarsa sulh hâkimi, yerel âdetleri, âdet yoksa kişisel durumları göz önünde tutarak bu eşyanın, payına mahsup edilmek veya edilmemek suretiyle mirasçılardan birine özgülenmesine ya da satılmasına karar verir.

Özel kanun hükümleri saklıdır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 653 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 592 nci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin aslı olan İsviçre Medenî Kanununun 613 üncü maddesinde bu madde üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir. İkinci ve üçüncü fıkra arasındaki yakın ilgi nedeniyle bu iki fıkra birleştirilmek suretiyle madde iki fıkraya dönüştürülmüş ve İsviçre Medenî Kanununda olmayan kısa bir üçüncü fıkra eklenmiştir.

Hüküm değişikliği yoktur. Maddenin kenar başlığı içeriğiyle uyumlu hâle getirilip anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddeye yeni eklenen üçüncü fıkrada "Özel kanun hükümleri saklıdır." denilmek suretiyle, kanunlarda öngörülen özel hükümler nedeniyle bu tür eşyanın paylaşımında bu hüküm yerine, ilgili özel yasa hükümlerinin uygulanacağı vurgulanmak istenmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, paylaşmada bir bütün oluşturan eşyanın birbirinden ayrılmasını ve aile belgeleriyle aile için özel anı değeri taşıyan eşyanın satılmasını sınırlar.

Birinci fıkra bütünlük oluşturan eşyayla ilgilidir. Niteliği veya kullanıldığı amaç gereği birlikte anlam taşıyan eşya, mirasçılardan biri karşı çıkarsa birbirinden ayrılamaz. Bir yemek takımı, ciltleri tamamlanmış bir kitap dizisi veya bir koleksiyon bu niteliktedir. Böyle eşya parçalara ayrılıp farklı mirasçılara verilemez.

İkinci fıkra aile belgeleri ile aile için özel anı değeri olan eşyayı korur. Aile fotoğrafları, mektuplar, eski belgeler veya kuşaktan kuşağa geçen bir yadigâr bunun örnekleridir. Mirasçılardan biri karşı çıkarsa bu eşya satılamaz. Mirasçılar anlaşamazsa sulh hâkimi karar verir. Hâkim önce yerel âdetlere, âdet yoksa mirasçıların kişisel durumlarına bakar ve şu seçeneklerden birini seçer:

• eşyayı, değeri payına mahsup edilerek bir mirasçıya vermek,
• eşyayı, payına mahsup edilmeden bir mirasçıya vermek,
• eşyanın satılmasına karar vermek.

Mahsup edilmeden verme, anı değeri yüksek ama piyasa değeri düşük eşyalarda mirasçılar arasında hesap yapılmasını gereksiz kılar.

Üçüncü fıkraya göre özel kanun hükümleri saklıdır. Gerekçeye göre bu fıkra, bazı eşyanın paylaşılmasında özel kanunlardaki kuralların uygulanacağını vurgulamak için eklenmiştir. Bu fıkra İsviçre Kanununda yoktur.