TMK Madde 650 – Payların oluşturulması

TMK Madde 650 metni

Paylaşmanın gerçekleşmesi / Payların oluşturulması

Madde 650

Mirasçılar, tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluştururlar.

Anlaşma olmazsa, mirasçılardan her biri, payların oluşturulmasını sulh mahkemesinden isteyebilir. Payların oluşturulmasında hâkim, yerel âdetleri, mirasçıların kişisel durumlarını ve çoğunluğun arzusunu göz önünde bulundurur.

Payların özgülenmesi mirasçıların anlaşması uyarınca yapılır. Buna olanak bulunmazsa kur'a çekilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 650 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 590 ıncı maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 611 inci maddesindeki aslına uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir. Hüküm değişikliği yoktur. Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasında yer alan "Hisseler mirasçılardan sağ olanlar ile istihlâf edilenlerin adedince teşkil olunur" ifadesi yerine "Mirasçılar, tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluştururlar" ifadesine yer verilerek, hüküm açıkça anlaşılır hâle getirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluşturulmasını, anlaşma yoksa sulh mahkemesinin payları oluşturmasını ve payların özgülenmesini düzenler.

Paylaşmada önce tereke malları gruplara ayrılır; her grup bir "pay"dır. Pay sayısı mirasçı sayısına göre, bazen de ortak kök sayısına göre belirlenir. Ortak kök, mirasbırakandan önce ölmüş bir mirasçının yerine geçen altsoyunu ifade eder. Örneğin mirasbırakanın iki çocuğu sağ, üçüncü çocuğu ondan önce ölmüş ve geride iki torun bırakmışsa, torunlar ölen ebeveynlerinin payını birlikte alır (TMK m. 495). Bu durumda üç pay oluşturulur: iki çocuk için birer pay, iki torun için ortak bir pay.

Mirasçılar payların oluşturulmasında anlaşamazsa her biri sulh mahkemesine başvurabilir. Hâkim payları oluştururken şunları gözetir:

• yerel âdetler,
• mirasçıların kişisel durumları, örneğin mirasçının mesleği veya maldan fiilen yararlanıp yararlanmadığı,
• mirasçıların çoğunluğunun isteği.

Payların hangi mirasçıya verileceği, yani özgülenmesi de önce mirasçıların anlaşmasına bırakılmıştır. Anlaşma sağlanamazsa kur'a çekilir.

Gerekçeye göre maddenin içeriği eski Kanundan farksızdır; eski metindeki "istihlâf edilenler" gibi ifadeler sadeleştirilerek "ortak kök" kavramı kullanılmıştır.