TMK Madde 648 – Paylaşmaya kayyımın katılması

TMK Madde 648 metni

Paylaşma kuralları / Paylaşmaya kayyımın katılması

Madde 648

Açılmış mirasta bir mirasçının payını devralmış veya haczettirmiş olan ya da elinde mirasçıya karşı alınmış borç ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklı, sulh hâkiminden bu mirasçının yerine paylaşmaya katılmak üzere bir kayyım atanmasını isteyebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 648 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 588 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı içeriğine uygun olarak değiştirilmiştir.

Yürürlükteki metinde hâkimin, mirasçı yerine kaim olarak taksime iştirak edeceği belirtilmiştir. Ancak hâkim, mirasçılar uyuşmadığı zaman paylaştırmayı gerçekleştirmekle de görevlidir. Aynı hâkimin hem paylaştırmayı gerçekleştirmesi hem de mirasçılardan biri yerine onun (dolayısıyla alacaklının) yararlarını korumak için paylaştırmaya katılması uygun bir çözüm değildir. Bu sebeple maddede sulh hâkiminden, maddedeki koşullar gerçekleştiğinde, paylaşmaya katılmak üzere bir kayyım atanmasının istenebileceği kabul edilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bir mirasçının miras payı üzerinde hak sahibi olan alacaklının, paylaşmaya o mirasçının yerine katılmak üzere sulh hâkiminden kayyım atanmasını isteyebileceğini düzenler.

Borçlu bir mirasçının alacaklısı, paylaşmanın sonucuyla doğrudan ilgilidir; çünkü alacağını o mirasçıya düşecek paydan alacaktır. Mirasçı ise kendisine bir şey kalmayacağını düşünerek paylaşmada yararını korumayabilir ya da diğer mirasçılarla alacaklının aleyhine anlaşabilir. Madde bu tehlikeye karşı aşağıdaki alacaklılara kayyım atanmasını isteme hakkı verir:

• mirasın açılmasından sonra mirasçının payını devralmış olan,
• bu payı haczettirmiş olan,
• elinde mirasçıya karşı alınmış borç ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklı.

Aciz belgesi, icra takibinde borçlunun malları alacağı karşılamadığında alacaklıya verilen ve karşılanamayan miktarı gösteren belgedir.

Atanan kayyım paylaşmaya mirasçının yerine katılır. Böylece paylaşma, alacaklının da gözetildiği bir ortamda yapılır.

Miras payını mirasçıdan sözleşmeyle devralan üçüncü kişi, kural olarak paylaşmaya kendisi katılamaz; yalnızca paylaşma sonunda mirasçıya düşen payın kendisine verilmesini isteyebilir (TMK m. 677). Bu madde, böyle bir kişiye de kayyım aracılığıyla paylaşmayı etkileme imkânı tanır.

Gerekçeye göre eski Kanunda mirasçının yerine paylaşmaya hâkim katılıyordu. Paylaşmayı yürüten hâkimin aynı zamanda taraflardan birinin yararını korumasının uygun olmadığı düşünülerek kayyım usulü benimsenmiştir.