TMK Madde 613 – Mirasın sağ kalan eşe geçmesi
TMK Madde 613 metni
Ret / En yakın mirasçıların tamamı tarafından ret / Mirasın sağ kalan eşe geçmesi
Madde 613
Altsoyun tamamının mirası reddetmesi hâlinde, bunların payı sağ kalan eşe geçer.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 613 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 553 üncü maddesini karşılamaktadır.
Yürürlükteki hüküm, eşin birinci zümre ile birlikte mirasçı olması ve 1/2 intifa hakkını seçmiş bulunduğu hâllerde uygulanacak bir hükümdür. Birinci zümre mirasçıların tamamının mirası reddetmesi hâlinde, daha önce bu mirasçıların varlığını düşünerek seçimini, 1/4 mülkiyet veya 1/2 intifa yönünde kullanan eşe, birinci zümredekilerin mirası reddetmeleri üzerine, bu seçimini değiştirebilme olanağı tanınmak istenmiştir. Ancak sağ kalan eşin intifa hakkı kaldırıldığından artık reddin sulh mahkemesince sağ kalan eşe bildirilmesi ve sağ kalan eşin mirası kabul etmesinin anlamı kalmamıştır. Bu nedenle madde bu yönde değiştirilmiş, bu yöndeki hükümler maddeden çıkarılmıştır.
Birinci zümredekilerin mirası reddetmeleri hâlinde bunların paylarının sağ kalan eşe geçmesi esası kabul edilmiştir. Dar anlamda aile ve sağ kalan eşin mirasta daha fazla korunması yönündeki çağdaş eğilimlere uygun olarak, birinci zümrede yer alan ölenin alt soyunun tamamının mirası reddetmeleri hâlinde, bu redden sağ kalan eşin yararlanması gerektiği, böyle bir redden mirasbırakanın ikinci zümrede mirasçılarının yararlanmasının mantıklı olamayacağı düşünülmüştür.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Mirasbırakanın altsoyunun tamamı mirası reddederse onların payının sağ kalan eşe geçeceğini düzenler.
Altsoy, mirasbırakanın çocukları, torunları ve onların altsoyudur. Sağ kalan eş, altsoyla birlikte mirasçı olduğunda mirasın dörtte birini alır (TMK m. 499). Altsoyun tamamı mirası reddederse eş, onların payı olan dörtte üçü de alır ve terekenin tamamına mirasçı olur.
Gerekçeye göre bu kural, aile ve sağ kalan eşin mirasta daha fazla korunması yönündeki eğilime uygun olarak kabul edilmiştir. Altsoyun reddinden mirasbırakanın ana ve babası gibi ikinci zümredeki mirasçıların yararlanması mantıklı görülmemiştir. Gerekçe ayrıca, eski Kanunda eşe tanınan intifa hakkı seçimine ilişkin hükümlerin, bu seçimlik hak kaldırıldığı için maddeden çıkarıldığını açıklar.
Eş bu sonucu kabul etmek zorunda değildir ve mirası reddedebilir. Eş de reddederse en yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddetmiş olur ve tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir (TMK m. 612).
Bu maddenin uygulamada önemli bir sonucu vardır. Borçlu ölen bir kişinin çocukları mirası reddettiğinde eş kendiliğinden korunmaz. Tersine, çocukların reddi eşin payını ve dolayısıyla borçlardan sorumluluğunu artırır. Bu nedenle borçlardan sorumlu olmak istemeyen eşin de mirası süresi içinde ayrıca reddetmesi gerekir.
Mirasbırakanın altsoyu yoksa bu madde uygulanmaz. Bu durumda eş, ana ve baba zümresiyle veya büyük ana ve büyük baba zümresiyle birlikte mirasçı olur ya da bunlar da yoksa mirasın tamamını alır (TMK m. 499).