TMK Madde 6 – İspat yükü
TMK Madde 6 metni
İspat kuralları / İspat yükü
Madde 6
Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 6 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 6 ncı maddesini karşılamaktadır.
Madde 1984 tarihli Öntasarının 6 ncı maddesinden kısmen değiştirilerek alınmış, konu ve kenar başlıkları günümüz diline uyarlanarak aynen korunmuştur.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, bir davada hangi tarafın neyi ispat etmek zorunda olduğunu belirleyen genel kuralı koyar: herkes, hakkını dayandırdığı olguları ispat eder.
İspat yükü, bir olgu ispat edilemediğinde bunun sonucuna hangi tarafın katlanacağını gösterir. Bir alacak davasında alacaklı, alacağın doğduğunu gösteren olguları, örneğin sözleşmeyi ve borç olarak para verdiğini ispat eder. Borçlu ise borcun sona erdiğini, örneğin ödeme yaptığını ileri sürüyorsa bunu ispat etmek zorundadır. Bir olgu ispat edilemezse hâkim o olgu yokmuş gibi karar verir ve bunun sonucuna o olguya dayanan taraf katlanır.
Kural "kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça" geçerlidir. Kanun bazı durumlarda ispat yükünü değiştirir ya da karineler koyar. Karine, kanunun belirli bir olgudan başka bir olgunun varlığını çıkarmasıdır; karineden yararlanan taraf o olguyu ayrıca ispat etmek zorunda kalmaz. İyiniyetin var sayılması (TMK m. 3) ve resmî sicil ile senetlerin doğruluğuna kanıt oluşturması (TMK m. 7) bunun örnekleridir.
Bu madde yalnız ispat yükünü düzenler; ispatın hangi araçlarla yapılacağı, örneğin bir olgunun senetle mi yoksa tanıkla mı ispat edileceği usul hukukunun konusudur. Bugün ispat araçları 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda düzenlenmiştir. Bu Kanunun 190 ıncı maddesi de ispat yükünü aynı anlayışla düzenler.
Gerekçeye göre madde, başlıkları günümüz diline uyarlanarak eski Kanundaki içeriğiyle korunmuştur.