TMK Madde 589 – Genel olarak

TMK Madde 589 metni

Genel olarak

Madde 589

Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re'sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır.

Bu önlemler, özellikle kanunda belirtilen hâllerde terekede bulunan mal ve hakların yazımına, terekenin mühürlenmesine, terekenin resmen yönetilmesine ve vasiyetnamelerin açılmasına ilişkindir.

Önlemlerle ilgili giderler, ileride terekeden alınmak üzere, başvuran kişi tarafından; önleme hâkimin re'sen karar verdiği hâllerde Devlet tarafından karşılanır.

Mirasbırakan, yerleşim yerinden başka bir yerde ölmüş ise, o yerin sulh hâkimi bu ölümü yerleşim yeri sulh hâkimine gecikmeksizin bildirir ve mirasbırakanın ölüm yerinde bulunan mallarının korunması için gerekli önlemleri alarak bununla ilgili dosyayı ve varsa vasiyetnameyi yerleşim yeri sulh hâkimine gönderir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 589 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 531 inci maddesini karşılamaktadır.

Ayırım başlığı "İhtiyatî Tedbirler" yerine İsviçre Medenî Kanununun 551 inci maddesine uygun olarak "Koruma Önlemleri" şeklinde değiştirilmiştir. Yürürlükteki maddenin birinci fıkrası İsviçre aslına uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiş, ayrıca maddeye üçüncü fıkradan önce gelmek üzere yeni bir fıkra eklenerek, toplam dört fıkraya dönüştürülmüştür. Eklenen yeni üçüncü fıkra ile koruma önlemleriyle ilgili giderlerin, ileride terekeden alınmak koşuluyla, istemde bulunan kişiden; hâkimin re'sen önleme karar vermesi hâlinde ise Devlet tarafından karşılanması kabul edilmiştir. Yapılacak giderlerin doğuracağı isteksizlik ve çekingenlik göz önünde tutulursa, bu fıkra sayesinde, terekeye ilişkin bu tür tedbirlerin alınmasının kolaylaştırılması amaçlanmıştır.

Maddenin son fıkrasında, yürürlükteki metinden farklı olarak, mirasbırakanın yerleşim yerinden başka yerde ölmesi hâlinde, o yerin sulh hâkiminin gerekli koruma önlemlerini aldıktan sonra dosyayı, mirasbırakanın yerleşim yeri sulh mahkemesine göndermesi kabul edilmiştir. Yürürlükteki metinde bu konu düzenlenmemiş olduğundan bu hususa açıklık getirilme gereği duyulmuştur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Bir kişi öldüğünde mirasın korunması ve gerçek hak sahiplerine geçmesi için sulh hâkiminin alacağı önlemleri ve bu önlemlerin giderlerini düzenler.

Bu önlemlere koruma önlemleri denir. Yetkili makam, mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimidir. Hâkim, bir mirasçının veya başka bir ilgilinin istemiyle ya da kendiliğinden (re'sen) harekete geçer. Amaç, mirasçılar belli olana ve mallar onlara geçene kadar terekenin, yani mirasbırakandan kalan mal, hak ve borçların bütününün dağılmasını, kaybolmasını veya gizlenmesini önlemektir.

Kanun başlıca dört önlem sayar:

• terekedeki mal ve hakların yazımı (TMK m. 590),
• terekenin mühürlenmesi (TMK m. 591),
• terekenin resmen yönetilmesi (TMK m. 592–594),
• vasiyetnamelerin açılması (TMK m. 595–597).

Madde bu önlemleri "özellikle" ifadesiyle saydığından liste sınırlı değildir; hâkim durumun gerektirdiği başka önlemleri de alabilir.

Giderleri önlemi isteyen kişi öder ve bu parayı daha sonra terekeden geri alır. Hâkim önleme kendiliğinden karar vermişse giderler Devlet tarafından karşılanır. Gerekçeye göre bu kural, gider korkusuyla başvuru yapılmamasının önüne geçmek için konulmuştur.

Mirasbırakan yerleşim yerinden başka bir yerde ölmüşse, ölüm yerinin sulh hâkimi oradaki malların korunması için gerekli önlemleri alır. Ölümü gecikmeksizin yerleşim yeri sulh hâkimine bildirir ve dosyayı, varsa vasiyetnameyle birlikte ona gönderir. Böylece işlemler tek bir mahkemede toplanır.