TMK Madde 584 – Güvence karşılığı teslim

TMK Madde 584 metni

Gaiplik / Gaibin mirası / Güvence karşılığı teslim

Madde 584

Hakkında gaiplik kararı verilmiş bir kimsenin mirasçıları veya mirasında hak sahibi olan kişiler, tereke malları kendilerine teslim edilmeden önce bu malları ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahiplerine veya gaibin kendisine geri vereceklerine ilişkin güvence göstermek zorundadırlar.

Bu güvence, ölüm tehlikesi içinde kaybolma durumunda beş yıl, uzun zamandan beri haber alınamama durumunda onbeş yıl ve her hâlde en çok gaibin yüz yaşına varmasına kadar geçecek süre için gösterilir.

Beş yıl, tereke mallarının tesliminden; onbeş yıl, son haber tarihinden başlayarak hesaplanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 584 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 526 ncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin konu başlığı "D. Gaiplik hükmü" yerine sadece "D. Gaiplik" şekline, "1. Mirasa vaz'ıyed ve teminat iraesi" şeklindeki kenar başlığı ise "1. Güvence karşılığı teslim" şekline dönüştürülmüştür. Zira maddede, ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahibinin ya da çıkıp gelecek gaibin haklarının güvenceye alınması amaçlanmıştır.

Bu değişiklikler dışında madde İsviçre Medenî Kanununun 546 ncı maddesindeki aslına uygun olarak üç fıkra hâline getirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında "müstefit olacak diğer kimse" ifadesindeki "diğer" sözcüğü gereksiz bulunup çıkarılmıştır.

Bunun dışında hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Hakkında gaiplik kararı verilen kişinin mirasçıları, tereke mallarını teslim almadan önce bunları gerekirse geri vereceklerine dair güvence göstermek zorundadır.

Gaiplik kararı, ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun zamandan beri kendisinden haber alınamayan ve ölümü kuvvetle muhtemel olan bir kişi hakkında mahkemenin verdiği karardır (TMK m. 32). Karar verilince bu kişinin ölümüne bağlı haklar, ölümü ispatlanmış gibi kullanılır (TMK m. 35). Mirasçıları da miras haklarını kullanabilir.

Ancak gaip olan kişinin sağ olarak geri dönmesi veya daha güçlü hakka sahip başka mirasçıların ortaya çıkması ihtimali vardır. Bu nedenle gaibin mirasçıları ve mirasında hak sahibi olan diğer kişiler, tereke malları kendilerine teslim edilmeden önce güvence göstermek zorundadır. Güvence, malları ileride gaibin kendisine veya üstün hak sahiplerine geri vereceklerini teminat altına alır. Banka teminat mektubu veya ipotek bu amaçla kullanılabilir.

Güvencenin süresi gaipliğin türüne göre değişir:

• Ölüm tehlikesi içinde kaybolmada beş yıl. Bu süre, tereke mallarının tesliminden itibaren hesaplanır.
• Uzun zamandan beri haber alınamamada on beş yıl. Bu süre son haber tarihinden itibaren hesaplanır.
• Her iki durumda da süre, en fazla gaibin yüz yaşına varacağı tarihe kadar sürer.

Güvence süresinin dolması, malları geri verme yükümlülüğünü kendiliğinden sona erdirmez. Gaip veya üstün hak sahibi ortaya çıktığında geri vermenin nasıl yapılacağı TMK m. 585'te düzenlenmiştir.