TMK Madde 583 – İleride doğacak çocuk

TMK Madde 583 metni

Açılmanın hükümleri / Sağ olmak / İleride doğacak çocuk

Madde 583

Mirasın açıldığı anda henüz var olmayan bir kimseye artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak, tereke veya tereke malı bırakılabilir.

Mirasbırakan tarafından önmirasçı atanmamışsa, yasal mirasçı, önmirasçı sayılır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 583 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 525 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı içerik ve amacına uygun olarak değiştirilmiştir. Maddede ileride doğacak kişilerin ölüme bağlı tasarrufla mirasçı olmaları düzenlenmekte olduğundan, kenar başlığı "İleride doğacak çocuk" şeklinde kaleme alınmıştır. İleride doğacak çocuğun artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olabilmesi için, mirasbırakanın ölümü anında cenin durumunda bulunması şart değildir. Mirasbırakanın ölümünden sonra da ana rahmine düşecek kişiler bu yolla miras hakları elde edebilirler. Böyle bir durumda, mirasbırakan, önmirasçının ya da ön vasiyet alacaklısının, yani hakkı artmirasçıya ya da art vasiyet alacaklısına geçirecek olan kişinin kim olacağını da kararlaştırabilir. Mirasbırakanın bunun kim olacağını kararlaştırmadığı hâlde, yasal mirasçı önmirasçı sayılacaktır.

Yürürlükteki maddede "Miras açıldığı zaman henüz mevcut olmayan bir kimse"den söz edilmektedir. Bu ifade isabetli olmayıp, bunun yerine anlamı daha iyi ifade etmek üzere "Mirasın açıldığı anda, henüz var olmayan bir kimseye" ifadesi kullanılmıştır.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 545 inci maddesindeki aslına uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Yürürlükteki maddenin ikinci cümlesi anlaştırılmak suretiyle daha anlaşılır şekilde kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yapılmamıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Mirasbırakanın ölümünde henüz ana rahmine bile düşmemiş bir kişiye, ancak artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak miras ya da tereke malı bırakılabilir.

Mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında sağ olmak veya en azından ana rahminde bulunmak gerekir (TMK m. 580, 582). Henüz var olmayan bir kişi, örneğin mirasbırakanın ileride doğacak torunu, doğrudan mirasçı atanamaz. Madde bu sınırı aşmanın tek yolunu gösterir: art mirasçılık.

Mirasbırakan, terekeyi veya bir tereke malını önce bir önmirasçıya bırakır ve onu, belirli bir anda bunu ileride doğacak kişiye, yani artmirasçıya devretmekle yükümlü kılar (TMK m. 521). Belirli mal bırakmada da aynı yol kullanılabilir; bu durumda ön ve art vasiyet alacaklısından söz edilir. Örneğin bir kişi evini oğluna, oğlunun ölümünden sonra ise oğlunun ileride doğacak çocuklarına kalmak üzere bırakabilir.

Gerekçeye göre artmirasçının mirasbırakanın ölümünde cenin olarak var olması da gerekmez; ölümden sonra ana rahmine düşecek kişiler de bu yolla hak kazanabilir. Artmirasçının, mirasın kendisine geçeceği anda sağ olması gerekir (TMK m. 525).

İkinci fıkraya göre mirasbırakan önmirasçıyı belirlememişse, yasal mirasçılar önmirasçı sayılır. Bu durumda tereke önce yasal mirasçılara geçer ve onlar artmirasçıya devretme yükümlülüğü altında olur.