TMK Madde 58 – Tüzük

TMK Madde 58 metni

Kuruluşu / Tüzük

Madde 58

Her derneğin bir tüzüğü bulunur.

Dernek tüzüğünde derneğin adı, amacı, (...)⁵ gelir kaynakları, üyelik koşulları, organları ve örgütü ile geçici yönetim kurulunun gösterilmesi zorunludur.

Dernek tüzüğü, kanunun emredici hükümlerine aykırı olamaz.

Dernek tüzüğünde düzenlenmemiş konularda kanun hükümleri uygulanır.

Değişiklik notları

5. 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Kanunun 38 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan, ”yerleşim yeri, kurucuları” ibaresi, madde metninden çıkarılmıştır. ↩

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 58 gerekçesi

Madde dört fıkradan oluşmaktadır. Birinci fıkrada her derneğin mutlaka bir tüzüğünün bulunması gerektiği ifade edilmiştir. Derneklerin tüzüğü âdeta onların temel yasası niteliğindedir. Tüzükte mutlaka yer alması gereken hususların neler olduğu ikinci fıkrada belirtilmiştir. Tüzükte ayrıca geçici yönetim kurulu üyelerinin de gösterilmiş olması şarttır.

Üçüncü fıkrada dernek tüzüklerine konulacak hükümlerin kanunun emredici hükümlerine aykırı olmaması gereğine işaret edilmekte, son fıkrada da tüzükte hakkında hüküm bulunmayan hâllerde kanun hükümlerine başvurulacağı ifade edilmektedir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, her derneğin bir tüzüğü olması gerektiğini, tüzükte zorunlu olarak yer alacak konuları ve tüzük ile kanun arasındaki ilişkiyi düzenler.

Tüzük, derneğin kuruluş belgesidir. Gerekçe onu derneğin "temel yasası" olarak niteler. Dernek tüzüğünde en az şunlar gösterilmelidir:

• derneğin adı ve amacı,
• gelir kaynakları,
• üyelik koşulları,
• organları ve örgütü,
• geçici yönetim kurulu.

Geçici yönetim kurulu, dernek kurulduktan sonra ilk genel kurul toplantısına kadar geçen dönem için tüzükte gösterilen kuruldur. Zorunlu organlar ilk genel kurulda oluşturulur (TMK m. 62).

Tüzük kanunun emredici hükümlerine aykırı olamaz. Emredici hüküm, tüzükle aksi kararlaştırılamayan kuraldır. Örneğin tüzük, yönetim kurulunu beş asıl ve beş yedek üyeden daha az kişiyle oluşturamaz (TMK m. 84) veya üyeler arasında eşitliği bozan ayrıcalıklar tanıyamaz (TMK m. 68). Buna karşılık kanunun "tüzükte aksine hüküm olmadıkça" diyerek tüzüğe bıraktığı konularda dernek farklı düzenleme yapabilir. Genel kurulun toplanacağı yer bunun bir örneğidir (TMK m. 78).

Tüzükte düzenlenmemiş konularda kanun hükümleri uygulanır. Burada kanun, Medenî Kanunun dernek hükümleri ile 5253 sayılı Dernekler Kanunudur. Tüzükte bulunması gereken hususlar için bu Kanuna da bakılmalıdır.

İkinci fıkradaki "yerleşim yeri, kurucuları" ibaresi 4/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Kanunla metinden çıkarılmıştır. Gerekçe maddenin ilk metnine aittir.