TMK Madde 570 – Tenkiste sıra

TMK Madde 570 metni

Tenkis davası / Tenkiste sıra

Madde 570

Tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar, önce ölüme bağlı tasarruflardan; bu yetmezse, en yeni tarihlisinden en eskisine doğru geriye gidilmek üzere sağlararası kazandırmalardan yapılır.

Kamu tüzel kişileri ile kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar en son sırada tenkis edilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 570 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 512 nci maddesini karşılamaktadır. Hüküm değişikliği yoktur.

Maddeye yürürlükte olmayan ikinci fıkra eklenmiştir. Bu fıkrada tenkiste sırada, mirasbırakanın kamu tüzel kişilerine veya kamuya yararlı vakıf ve derneklere yapılan ölüme bağlı tasarruflarla veya sağlararası kazandırmalarla ilgili olarak bir ayrıcalık getirilmiştir. Bu nitelikteki tasarruf veya kazandırmaların en son sırada tenkis edileceği ilkesi kabul edilmiş ve bu suretle genel ilkeden ayrılınarak, kamu tüzel kişilerine ya da kamuya yararlı vakıf veya derneklere yapılacak ölüme bağlı tasarruf ya da kazandırmalar özendirilmiş ve mahfuz hisse ihlâline yol açacak nitelikte ise en son olarak tenkise tâbi tutularak korunmuştur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, saklı payı tamamlamak için mirasbırakanın kazandırmalarının hangi sırayla tenkis edileceğini belirler.

Tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar şu sırayla yapılır:

• Önce ölüme bağlı tasarruflar, yani vasiyetname ve miras sözleşmesiyle yapılan kazandırmalar tenkis edilir. Bunlar kendi aralarında orantılı olarak indirilir (TMK m. 563).
• Bu yetmezse sağlararası kazandırmalara geçilir. Burada en yeni tarihli kazandırmadan başlanarak geriye, en eskisine doğru gidilir.

Sağlararası kazandırmalarda yeniden eskiye doğru gidilmesinin mantığı şudur: Mirasbırakan ilk kazandırmaları yaparken malvarlığı genellikle bunları karşılamaya yetiyordur; saklı payı zedeleyen, sonradan yapılan kazandırmalardır. Bu nedenle önceki tarihli bağış ancak sonrakiler saklı payı tamamlamaya yetmezse indirilir. Hangi sağlararası kazandırmaların tenkise tâbi olduğu TMK m. 565'te sayılmıştır.

İkinci fıkra bir istisna getirir. Kamu tüzel kişilerine, örneğin devlete veya belediyelere, ve kamuya yararlı dernek ve vakıflara yapılan ölüme bağlı tasarruflar ve sağlararası kazandırmalar en son sırada tenkis edilir. Gerekçeye göre amaç, bu tür kazandırmaları teşvik etmek ve korumaktır.