TMK Madde 564 – Bölünmez mal vasiyetinde

TMK Madde 564 metni

Tenkis davası / Hükümleri / Bölünmez mal vasiyetinde

Madde 564

Değerinde azalma meydana gelmeksizin bölünmesine olanak bulunmayan belirli bir mal vasiyeti tenkise tâbi olursa, vasiyet alacaklısı, dilerse tenkisi gereken kısmın değerini ödeyerek malın verilmesini, dilerse tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir.

Tasarruf konusu malın vasiyet alacaklısında kalması durumunda, malın tenkis sebebiyle vasiyet borçlusuna verilmesi gereken, aksi hâlde tasarruf oranı içinde kalan kısmının karar günündeki değerinin para olarak ödetilmesine karar verilir.

Bu kurallar, sağlararası kazandırmaların tenkisinde de uygulanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 564 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 506 ncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı içeriğine uygun olarak değiştirilmiş "Muayyen bir şeyin vasiyeti" yerine "Bölünmez mal vasiyetinde" deyimi kullanılmıştır.

Maddeye eklenen ikinci fıkra ile, tasarruf konusu malın vasiyet alacaklısında kalması durumunda, malın tenkis sebebiyle vasiyet borçlusuna verilmesi gerekeninin, aksi hâlde tasarruf oranı içinde kalanın karar günündeki değerinin para olarak ödetilmesine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Yürürlükteki madde bu konuyu, ölüme bağlı tasarruf açısından düzenlemiş ise de, Yargıtay İçtihatları bunun belirli mala ilişkin sağlararası kazandırmaların tenkisinde de uygulanmasını kabul etmektedir. İşin mahiyetine uygun olan bu çözüm, yeni düzenlemede de kabul edilerek maddeye yeni üçüncü fıkra eklenmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Değeri düşmeden bölünemeyen bir mal vasiyet edilmiş ve bu vasiyet tenkise uğramışsa, malın kimde kalacağına ve aradaki farkın parayla nasıl ödeneceğine bu madde karar verir.

Bir ev veya bir işletme gibi mallar bölündüğünde değer kaybeder. Bu tür bir malın vasiyeti tenkise tâbi olursa malı fiilen ikiye ayırmak yerine kanun vasiyet alacaklısına bir seçim hakkı tanır:

• Tenkis edilmesi gereken kısmın değerini ödeyerek malın kendisine verilmesini isteyebilir.
• Malı terekede bırakıp tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir.

İkinci fıkra hesaplamanın nasıl yapılacağını gösterir. Mal vasiyet alacaklısında kalırsa, tenkis nedeniyle vasiyet borçlusuna, yani mirasçılara verilmesi gereken kısmın değerini o öder. Mal mirasçılara kalırsa, tasarruf edilebilir kısım içinde kalan bölümün değeri vasiyet alacaklısına ödenir. Her iki durumda da değer, ölüm tarihine göre değil, mahkemenin karar günündeki değere göre belirlenir. Uzun süren davalarda ve değeri hızla artan taşınmazlarda bu kural sonucu önemli ölçüde etkiler.

Üçüncü fıkraya göre aynı kurallar sağlararası kazandırmaların tenkisinde de uygulanır. Mirasbırakanın sağlığında bağışladığı bir taşınmaz tenkise tâbi olduğunda da bağışlanan kişi, tenkis edilecek kısmın bedelini ödeyerek taşınmazı elinde tutabilir. Sağlararası kazandırmalardan hangilerinin tenkise tâbi olduğu TMK m. 565'te sayılmıştır.