TMK Madde 560 – Genel olarak

TMK Madde 560 metni

Tenkis davası / Koşulları / Genel olarak

Madde 560

Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler.

Yasal mirasçıların paylarına ilişkin olarak tasarrufta yer alan kurallar, mirasbırakanın arzusunun başka türlü olduğu tasarruftan anlaşılmadıkça, sadece paylaştırma kuralları sayılır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 560 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 502 nci maddesini karşılamaktadır.

Madde kenar başlıkları ile birlikte anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Saklı payını alamayan mirasçı, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının indirilmesi için tenkis davası açabilir; madde bu davanın temel koşulunu düzenler.

Saklı pay, kanunun belirli yakın mirasçılar için ayırdığı ve mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufla dokunamayacağı miras payıdır. Saklı paylı mirasçılar altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eştir. Oranları TMK m. 506'da gösterilmiştir:

• Altsoy için yasal miras payının yarısı.
• Ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri.
• Sağ kalan eş için, altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü.

Kardeşlerin saklı payı, 4/5/2007 tarihli ve 5650 sayılı Kanunla kaldırılmıştır. Saklı paylar dışında kalan kısım tasarruf edilebilir kısımdır ve mirasbırakan bu kısımda serbestçe tasarrufta bulunabilir (TMK m. 505). Bu kısım, terekenin ölüm günündeki durumuna göre borçlar düşüldükten (TMK m. 507) ve tenkise tâbi sağlararası kazandırmalar eklendikten sonra (TMK m. 508) hesaplanır.

Tenkis, mirasbırakanın tasarruf edilebilir kısmı aşan kazandırmalarının saklı pay tamamlanıncaya kadar indirilmesidir. Tenkis davası tasarrufun geçerliliğine itiraz etmez; geçerli bir tasarrufun yalnızca aşan kısmını hedef alır. Bu yönüyle iptal davasından ayrılır (TMK m. 557). Tenkis davası açılmazsa tasarruf olduğu gibi uygulanır.

Tenkise ölüme bağlı tasarrufların yanı sıra TMK m. 565'te sayılan sağlararası kazandırmalar da tâbidir. Tenkisin sırası TMK m. 570'te, dava açma süreleri TMK m. 571'de düzenlenmiştir. Saklı paylı mirasçının alacaklıları da belirli koşullarla dava açabilir (TMK m. 562).

İkinci fıkra bir yorum kuralıdır. Mirasbırakan tasarrufunda yasal mirasçılarının paylarına ilişkin kurallar koymuşsa, örneğin "evim oğluma, arsam kızıma kalsın" demişse, bu kural olarak paylarını değiştirme değil, yalnızca hangi malın kime verileceğini gösteren bir paylaştırma kuralı sayılır. Mirasçıların payları aynı kalır; kendilerine bırakılan malların değeri paylarına sayılır. Mirasbırakanın gerçekten payları değiştirmek istediği tasarruftan anlaşılıyorsa bu yorum uygulanmaz.

Ölen kişi Türk vatandaşıysa mirası Türk hukukuna tâbidir. Türkiye'deki taşınmazlara ise ölenin vatandaşlığı ne olursa olsun Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 20/1). Bu durumda saklı pay ve tenkis de Türk hukukuna göre belirlenir.