TMK Madde 558 – Dava hakkı

TMK Madde 558 metni

İptal davası / Dava hakkı

Madde 558

İptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir.

Dava, ölüme bağlı tasarrufun tamamının veya bir kısmının iptaline ilişkin olabilir.

İptal davası, ölüme bağlı tasarrufla kendilerine, eşlerine veya hısımlarına kazandırma yapılanların tasarrufun düzenlenmesine katılmalarının yol açtığı sakatlığa dayandığı takdirde tasarrufun tamamı değil, yalnız bu kazandırmalar iptal edilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 558 gerekçesi

İptal sebepleri bir önceki maddede düzenlenmiş olduğundan, burada sadece iptal davası hakkı bir bütün olarak ele alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrası yürürlükteki Kanunun 499 uncu maddesinin son fıkrasını karşılamaktadır. Yürürlükteki Kanunun 499 uncu maddesinin son fıkrasında mirasçılara tanınmış olan iptal davası hakkı, "tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunma" koşuluna bağlanmıştır. Aynı koşul vasiyet alacaklıları için de söz konusu olacaktır.

Maddenin ikinci fıkrasında iptal davasının tasarrufun tamamına yönelik olmasının şart olmadığı hükme bağlanmıştır.

Maddenin son fıkrası yürürlükteki Kanunun 500 üncü maddesinin ikinci fıkrasını karşılamaktadır. Bu fıkra, vasiyetin düzenlenmesine katılanlara kazandırma yasağının yaptırımını düzenlemektedir. Bu yasak vasiyetin düzenlenmesine katılanlara kazandırma yapılmasıyla ilgili olup, madde bu durumda vasiyetin değil, sadece yapılan bu kazandırmanın iptaliyle yetinilmesini öngörmektedir. Bu hükümle ölüme bağlı tasarrufları yaşatma (favor testamenti) ilkesinin bir uygulaması öngörülmüştür. Bu fıkrada, yürürlükteki 500 üncü maddenin ikinci fıkrasından farklı olarak "vasiyetnamenin tanzimine iştirak edenlere veya aileleri efradından birine" deyimi yerine "ölüme bağlı tasarrufla kendilerine, eşlerine veya hısımlarına kazandırma yapılanlar" ifadesi kullanılmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, ölüme bağlı tasarrufun iptali için kimlerin dava açabileceğini ve iptalin tasarrufun tamamını mı yoksa bir kısmını mı kapsayacağını düzenler.

İptal davasını, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir. Menfaat, tasarruf iptal edildiğinde davacının mirastan daha fazla pay alacak ya da bir hak kazanacak olmasıdır. Vasiyetnameyle mirastan dışlanan bir yasal mirasçı veya sonraki vasiyetname iptal edilirse önceki vasiyetnameden yararlanacak kişi bu durumdadır. Tasarruf iptal edilse bile durumu değişmeyecek bir kişi dava açamaz. Dava, tasarruftan yararlanan kişilere karşı açılır.

İkinci fıkraya göre iptal davası tasarrufun tamamına yönelik olmak zorunda değildir. İptal sebebi yalnızca belirli bir hükmü etkiliyorsa, örneğin hukuka aykırı bir koşul söz konusuysa, yalnızca o hükmün iptali istenebilir.

Üçüncü fıkra özel bir durumu düzenler. Resmî vasiyetnameyi düzenleyen memura, tanıklara ve bunların yakınlarına o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz (TMK m. 536). Bu kurala aykırılık hâlinde tasarrufun tamamı değil, yalnızca bu kişilere yapılan kazandırmalar iptal edilir. Vasiyetnamenin geri kalanı geçerliliğini korur. Gerekçe bu sonucu, ölüme bağlı tasarrufların mümkün olduğunca ayakta tutulması ilkesiyle açıklar.

Dava, kanundaki hak düşürücü süreler içinde (TMK m. 559) mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde (TMK m. 576) açılmalıdır.