TMK Madde 557 – Sebepleri

TMK Madde 557 metni

İptal davası / Sebepleri

Madde 557

Aşağıdaki sebeplerle ölüme bağlı bir tasarrufun iptali için dava açılabilir:

1. Tasarruf mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa,

2. Tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa,

3. Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlâka aykırı ise,

4. Tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 557 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 499 uncu maddesini karşılamaktadır.

Maddenin konu başlığındaki "İptal davası" ifadesi aynen korunmuş ancak kenar başlıkta iptal sebeplerini sayma yerine sadece "Sebepleri" denilmekle yetinilmiştir. Madde anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. İlk üç bentte hüküm değişikliği yoktur. Şekle aykırılık hâllerinin de iptal sebebi oluşturduğuna ilişkin yürürlükteki Kanunun 500 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü, (4) numaralı bent olarak düzenlenmiştir. Böylece Kanunda iptal sebeplerinin tamamı bir maddede toplu olarak hükme bağlanmıştır.

Yürürlükteki maddenin son fıkrası iptal davası ile ilgili olduğundan, buradan çıkarılıp dava hakkını düzenleyen 558 inci maddenin birinci fıkrasına alınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, bir vasiyetnamenin veya miras sözleşmesinin hangi sebeplerle mahkeme kararıyla iptal ettirilebileceğini sayar.

Ölüme bağlı tasarruf, mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğuracak işlemidir; vasiyetname ve miras sözleşmesi bu türdendir. Kanundaki dört sebepten birinin varlığı hâlinde tasarrufun iptali için dava açılabilir:

• Ehliyetsizlik. Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK m. 502). Miras sözleşmesi için ayrıca ergin olmak ve kısıtlı bulunmamak aranır (TMK m. 503). Ehliyet, tasarrufun yapıldığı ana göre değerlendirilir. İleri derecede bunama veya ağır bir hastalık nedeniyle ayırt etme gücünün bulunmadığı bir sırada yapılan vasiyetname bu sebeple iptal edilebilir.
• İrade sakatlığı. Tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa iptal edilebilir. Mirasbırakan yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği ya da korkutma veya zorlamanın etkisinden kurtulduğu günden başlayarak bir yıl içinde tasarruftan dönmezse tasarruf geçerli sayılır (TMK m. 504).
• Hukuka veya ahlâka aykırılık. Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka ya da ahlâka aykırıysa iptal sebebi vardır (TMK m. 515).
• Şekle aykırılık. Resmî vasiyetname (TMK m. 532–536), el yazılı vasiyetname (TMK m. 538), sözlü vasiyet (TMK m. 539, 540) ve miras sözleşmesi (TMK m. 545) için öngörülen şekil kurallarına uyulmamışsa tasarruf iptal edilebilir. El yazılı vasiyetnamenin tamamının mirasbırakanın el yazısıyla yazılmamış olması veya tarih ya da imza taşımaması buna örnektir.

Bu sebeplerden biri bulunsa bile tasarruf kendiliğinden geçersiz olmaz. İptal kararı verilinceye kadar tasarruf geçerli sayılır ve uygulanır. Bu nedenle ilgilinin kanundaki süreler içinde dava açması gerekir. Süreler hak düşürücüdür (TMK m. 559). Davayı kimlerin açabileceği TMK m. 558'de, yetkili mahkeme TMK m. 576'da düzenlenmiştir.

İptal davası, tenkis davasıyla karıştırılmamalıdır. İptal davasında tasarrufun geçersizliği ileri sürülür. Tenkis davasında ise geçerli bir tasarrufun saklı payı aşan kısmının indirilmesi istenir (TMK m. 560).

Gerekçede iptal sebeplerinin bu maddede toplandığı belirtilmiştir. 743 sayılı eski Kanunda şekle aykırılık ayrı bir maddede düzenlenmişti.