TMK Madde 54 – Malvarlığının özgülenmesi

TMK Madde 54 metni

Kişiliğin sona ermesi / Malvarlığının özgülenmesi

Madde 54

Tüzel kişinin malvarlığı, kanunda veya kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça ya da yetkili organı başka türlü karar vermedikçe, en yakın amacı güden kamu kurum veya kuruluşuna geçer.

Bu malvarlığı olanak ölçüsünde daha önce özgülendiği amaç için kullanılır.

Hukuka veya ahlâka aykırı amaç güttüğü için kişiliği mahkeme kararıyla sona eren tüzel kişinin malvarlığı her hâlde ilgili kamu kuruluşuna geçer.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 54 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 50 nci maddesini karşılamaktadır.

Yürürlükteki maddenin kenar başlığında kullanılan "Malların tahsisi" ifadesi yerine, günümüz diline uygun olan "Malvarlığının özgülenmesi" ifadesi tercih edilmiştir. Madde, yürürlükteki metinden farklı olarak, kaynak Kanun (m. 57) izlenmek suretiyle ve 1984 tarihli Öntasarının 51 inci maddesinde olduğu gibi üç fıkraya ayrılmıştır.

Maddede hüküm değişikliğine gidilmemiş ve ifade açısından ise, büyük ölçüde 1984 tarihli Öntasarı izlenmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, sona eren bir tüzel kişinin tasfiyeden sonra kalan malvarlığının kime geçeceğini ve nasıl kullanılacağını düzenler.

Özgüleme, malvarlığının belirli bir kişiye veya amaca ayrılmasıdır. Madde şu sırayı izler:

• Kanunda veya kuruluş belgesinde, örneğin dernek tüzüğünde, bir hüküm varsa ona uyulur.
• Böyle bir hüküm yoksa tüzel kişinin yetkili organı, örneğin derneğin genel kurulu, malvarlığının nereye verileceğine karar verebilir.
• Bunların hiçbiri yoksa malvarlığı, tüzel kişinin amacına en yakın amacı güden kamu kurum veya kuruluşuna geçer.

İkinci fıkra, malvarlığının olanak ölçüsünde eski amacına hizmet etmesini ister. Örneğin bir eğitim derneğinden kamuya geçen mallar, mümkün olduğu ölçüde yine eğitim amacıyla kullanılır.

Üçüncü fıkra bir istisna getirir. Tüzel kişi, hukuka veya ahlâka aykırı amaç güttüğü için mahkeme kararıyla sona erdirilmişse kuruluş belgesindeki düzenlemeye veya organın kararına bakılmaz; malvarlığı her durumda ilgili kamu kuruluşuna geçer. Derneklerin mahkeme kararıyla feshi TMK m. 89'da, vakıfların sona ermesi TMK m. 116'da düzenlenmiştir.

Malvarlığının özgülenmesi tasfiyeden sonra gündeme gelir (TMK m. 53). Tasfiye sona erene kadar tüzel kişilik sınırlı olarak devam eder (TMK m. 52). Dernekten ayrılan üyenin dernek malvarlığında hak iddia edemeyeceği ayrıca TMK m. 68/3'te belirtilmiştir.

Gerekçeye göre maddede hüküm değişikliği yoktur. 743 sayılı eski Medenî Kanunun 50. maddesindeki "Malların tahsisi" başlığı "Malvarlığının özgülenmesi" olarak değiştirilmiş, madde İsviçre Medenî Kanunu izlenerek üç fıkraya ayrılmıştır.