TMK Madde 53 – Malvarlığının tasfiyesi

TMK Madde 53 metni

Kişiliğin sona ermesi / Malvarlığının tasfiyesi

Madde 53

Tüzel kişinin malvarlığının tasfiyesi, kanunda ve kuruluş belgesinde aksine hüküm bulunmadıkça, terekenin resmî tasfiyesine ilişkin hükümlere göre yapılır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 53 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 51 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin yeri, yürürlükteki hükümden, kaynak Kanundan ve 1984 tarihli Öntasarıdan farklı bir sistematik izlenmek suretiyle, "malvarlığının tasfiyesi" konusu "malvarlığının özgülenmesi" konusunun önüne alınmıştır. Bunun sebebi, özgüleme aşamasının ancak tasfiyeden sonra söz konusu olabileceği gerçeğidir.

Madde içerik itibarıyla, yürürlükteki metinden ve kaynak Kanundan ayrılarak, 1984 tarihli Öntasarının 52 nci maddesi hükmündeki tercihi izlemiştir. Buna göre, sona erme sebebi gerçekleşen tüzel kişinin tasfiyesi, yürürlükteki metinde olduğu gibi "...kooperatif şirketlere tatbik edilen hükümlere tevfikan..." değil, kanunda ve kuruluş belgesinde aksine hüküm bulunmadıkça, terekenin resmî tasfiyesine ilişkin hükümlere göre yapılır. Sona erme sebebi gerçekleşen tüzel kişinin tasfiyesinde uygulanacak olan terekenin resmî tasfiyesine ilişkin hükümler ile kasdedilen ise 632 ve 633 üncü madde hükümleri değil, 634 ilâ 636 ncı maddeleri arasında getirilmiş olan tasfiye usulü hükümleridir. Hâkim bu hükümleri doğrudan değil, ancak kıyas yoluyla uygulayabilir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, sona eren bir tüzel kişinin malvarlığının hangi kurallara göre tasfiye edileceğini düzenler.

Tasfiye, sona eren tüzel kişinin işlerinin bitirilmesi, alacaklarının toplanması, mallarının gerektiği ölçüde paraya çevrilmesi ve borçlarının ödenmesidir. Madde bu konuda bir sıra öngörür:

• Kanunda özel bir hüküm varsa o uygulanır.
• Kuruluş belgesinde, örneğin dernek tüzüğünde, tasfiyeye ilişkin bir düzenleme varsa ona göre hareket edilir.
• İkisi de yoksa terekenin resmî tasfiyesine ilişkin hükümler uygulanır.

Terekenin resmî tasfiyesi, miras hukukunda ölen kişinin borç ve alacaklarının sulh mahkemesi veya atadığı tasfiye memurları eliyle düzenli biçimde çözülmesi usulüdür. Gerekçeye göre burada yollama yapılan hükümler, resmî tasfiyenin hangi hâllerde isteneceğini gösteren TMK m. 632 ve 633 değil, tasfiyenin nasıl yapılacağını düzenleyen TMK m. 634–636'dır. Bu hükümlere göre tasfiyeye terekenin defteri düzenlenerek başlanır, alacaklılar ve borçlular ilânla çağrılır; malvarlığı borçlara yetmiyorsa tasfiye iflâs hükümlerine göre yapılır (TMK m. 636).

Gerekçe, hâkimin bu hükümleri doğrudan değil kıyas yoluyla uygulayacağını belirtir. Yani hâkim, mirasa ilişkin bu kuralları tüzel kişinin özelliklerine uyarlayarak kullanır.

Tasfiye süresince tüzel kişiliğin sınırlı olarak devam ettiği TMK m. 52'de, tasfiyeden sonra kalan malvarlığının kime geçeceği TMK m. 54'te düzenlenmiştir.

Gerekçeye göre 743 sayılı eski Medenî Kanun, tasfiyede kooperatif şirketlere uygulanan hükümlere yollama yapıyordu. Yeni düzenleme 1984 Öntasarısını izleyerek resmî tasfiye hükümlerini esas almıştır. Tasfiye, özgülemeden önce geldiği için bu madde malvarlığının özgülenmesine ilişkin maddenin önüne alınmıştır.