TMK Madde 499 – Sağ kalan eş

TMK Madde 499 metni

Sağ kalan eş

Madde 499

Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre mirasbırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur:

1. Mirasbırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte biri,

2. Mirasbırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısı,

3. Mirasbırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 499 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 444 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin (3) numaralı bendinde bentte sağ kalan eşin miras bırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile mirasçı olması hali düzenlenmiş, bende "ve onların çocukları" deyimi eklenmiştir. Böylece 497 nci maddede yapılan değişiklikle uyum sağlanmıştır.

Yürürlükteki maddenin son fıkrası değiştirilmek suretiyle 497 nci maddenin son fıkrasına alındığından madde metnine alınmamıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Sağ kalan eşin yasal miras payı, eşle birlikte hangi akraba grubunun mirasçı olduğuna göre değişir ve mirasın dörtte biri, yarısı, dörtte üçü ya da tamamı olabilir.

Eş, kan hısımlarının oluşturduğu zümrelerin dışında kalan ve her zümreyle birlikte mirasçı olabilen bir yasal mirasçıdır. Payı şöyledir:

• Mirasbırakanın çocukları, torunları gibi altsoyu varsa mirasın dörtte biri. Kalan dörtte üç altsoy arasında paylaşılır (TMK m. 495).
• Altsoy yok, ana baba zümresi varsa mirasın yarısı. Bu zümrede ana baba ve onların altsoyu, yani kardeşler ve yeğenler bulunur (TMK m. 496).
• Bunlar da yok, büyük ana ve büyük babalar ya da onların çocukları olan amca, hala, dayı, teyze varsa mirasın dörtte üçü (TMK m. 497).
• Bu kişilerden hiçbiri yoksa mirasın tamamı. Kuzenlerin varlığı sonucu değiştirmez; eş varken kuzenler mirasçı olmaz (TMK m. 497/5).

Eşin mirasçı olabilmesi için ölüm anında evliliğin devam etmesi gerekir. Kesinleşmiş boşanma kararıyla eşler birbirine mirasçı olamaz. Boşanma davası sürerken eşlerden biri ölürse, ölenin mirasçılarından biri davaya devam eder ve sağ kalan eşin kusuru ispatlanırsa sağ kalan eş de mirasçılığını kaybeder (TMK m. 181).

Eşin miras payı, mal rejiminden doğan haklarından ayrıdır. Ölümle önce mal rejimi tasfiye edilir. Eşler edinilmiş mallara katılma rejimindeyse sağ kalan eş, ölen eşin artık değerinin yarısını katılma alacağı olarak alır (TMK m. 236). Bu alacak terekenin borcudur ve paylaşılacak terekeden önce düşülür. Eş, kalan tereke üzerinden ayrıca bu maddedeki payı alır. Aile konutu ve ev eşyası tereke içindeyse eş, bunların miras payına sayılarak kendisine verilmesini isteyebilir (TMK m. 652).

Eş saklı paylı mirasçıdır. Altsoy veya ana baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü saklıdır (TMK m. 506/4).

Ölen Türk vatandaşıysa mirası Türk hukukuna tâbidir; Türkiye'deki taşınmazlara ise ölenin vatandaşlığı ne olursa olsun Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 20/1). Mal rejimine uygulanacak hukuk ise ayrıca belirlenir (MÖHUK m. 15). Yurt dışında evlenmiş ve yaşamış eşlerde eşin toplam payı bu iki hukukun birlikte uygulanmasıyla ortaya çıkar.