TMK Madde 492 – Olağan zamanaşımı

TMK Madde 492 metni

Sorumluluk davasında zamanaşımı / Olağan zamanaşımı

Madde 492

Sorumlu vasi ve kayyıma karşı açılacak tazminat davası kesin hesabın tebliğ edildiği tarihten başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Tazmin ettirilemeyen zararlar için Devlete karşı açılacak tazminat davasının zamanaşımı süresi, zararın vasi, kayyım ve yasal danışmana tazmin ettirilemeyeceğinin anlaşılmasından başlayarak bir yıldır.

Vesayet dairelerinde görevli olanların sebebiyet verdikleri zararlardan dolayı Devlete karşı açılacak davaların zamanaşımı genel hükümlere tâbidir.

Devletin rücu davası, rücu hakkının doğumunun üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 492 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 436 ncı maddesini karşılamakta olan madde konu ve kenar başlıklarıyla birlikte yeniden kaleme alınmıştır.

Yeni düzenleme vesayet organlarının sorumluluğu eskisinden farklı esaslara bağlandığından sorumluluğa ilişkin zamanaşımının düzenlenmesinde de bu husus dikkate alınmıştır.

Sorumlu vasi ve kayyıma karşı açılacak tazminat davası kesin hesabın tebliğ edildiği tarihten itibaren bir yıllık zamanaşımına tâbi olacaktır.

Yasal danışmanlar için kesin hesap söz konusu olmayacağı cihetle bunlara karşı açılacak davaların zamanaşımı genel hükümlere tâbi olacaktır.

Devlete karşı açılacak tazminat davalarında, vasi, kayyım ve yasal danışmana tazmin ettirilmeyeceği anlaşılan zararlar açısından, bu durumun anlaşılmasından itibaren bir yıllık bir zamanaşımı söz konusu olacaktır. Buna karşılık, vesayet makamlarında görevli olanların sebebiyet verdikleri zararlardan dolayı Devlete karşı açılacak davaların zamanaşımı genel hükümlere tâbi olacaktır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Vesayetten doğan tazminat davalarında vasi, kayyım ve devlete karşı açılacak davaların ve devletin rücu davasının zamanaşımı sürelerini düzenler.

Zamanaşımı, belirli bir süre geçince alacağın dava yoluyla istenemez hâle gelmesidir. Süre dolduktan sonra açılan davada davalı zamanaşımını ileri sürerse dava reddedilir. Madde dört durumu ayrı ayrı düzenler:

• Vasi ve kayyıma karşı tazminat davası, kesin hesabın tebliğinden başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır. Kesin hesabın tebliği TMK m. 491'de düzenlenmiştir.
• Devletin ikinci derecedeki sorumluluğuna dayanan dava için de süre bir yıldır. Zarar vasiden, kayyımdan veya yasal danışmandan tazmin ettirilemezse devlet sorumludur (TMK m. 468/1). Süre, zararın onlara ödettirilemeyeceğinin anlaşılmasından başlar. Vasiye karşı yürütülen takibin sonuçsuz kalması buna örnektir.
• Vesayet dairelerinde görevli olanların verdiği zararlar nedeniyle devlete karşı açılan davaların zamanaşımı genel hükümlere tabidir.
• Tazminatı ödeyen devletin kusurlulara karşı açacağı rücu davası, rücu hakkının doğumundan başlayarak bir yıl içinde açılmalıdır.

Gerekçe ayrıca yasal danışmanlara karşı açılacak davaları ele alır. Yasal danışmanlar kesin hesap vermediğinden, onlara karşı açılacak davaların zamanaşımı genel hükümlere tabidir.

Bazı durumlarda dava süresi daha geç başlar. Olağan süre işlemeye başlamadan önce bilinmesi mümkün olmayan bir hesap yanlışlığı veya sorumluluk sebebi için TMK m. 493'teki olağanüstü zamanaşımı uygulanır. Gerekçeye göre vesayet organlarının sorumluluğu yeni esaslara bağlandığı için zamanaşımı hükümleri de buna uygun olarak yeniden düzenlenmiştir.