TMK Madde 485 – Araştırma ve uyarı

TMK Madde 485 metni

Görevden alınma / Usulü / Araştırma ve uyarı

Madde 485

Vesayet makamı, ancak gerekli araştırmayı yaptıktan ve vasiyi dinledikten sonra onu görevden alabilir.

Vesayet makamı, ağır olmayan hâllerde vasiye görevden alınacağı konusunda uyarıda bulunur.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 485 gerekçesi

Madde İsviçre Medenî Kanununun 447 nci maddesine uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir. Yürürlükteki 429 uncu madde anlaştırılmak ve "sulh hâkimi" yerine "vesayet makamı" deyimi kullanılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Vesayet makamının vasiyi görevden almadan önce araştırma yapıp onu dinlemesi gerektiğini ve ağır olmayan hâllerde önce uyarıda bulunacağını düzenler.

Görevden alma vasi için ağır bir sonuçtur ve vesayet altındaki kişinin hayatında da değişiklik yaratır. Bu nedenle madde, kararın acele ve tek taraflı bilgilerle verilmesini önleyen iki güvence getirir.

Birinci fıkraya göre vesayet makamı, yani sulh hukuk mahkemesi, vasiyi ancak gerekli araştırmayı yaptıktan ve onu dinledikten sonra görevden alabilir. Mahkeme bu kapsamda vasinin hesaplarını inceleyebilir, tanık dinleyebilir, vesayet altındaki kişinin ve yakınlarının görüşünü alabilir. Vasinin dinlenmesi, ona hakkındaki iddialara karşı açıklama yapma imkânı verir.

İkinci fıkra ölçülü davranmayı öngörür. Durum ağır değilse mahkeme vasiyi hemen görevden almaz, önce görevden alınabileceği konusunda uyarır. Yıllık hesabı birkaç ay geciktiren bir vasiye önce uyarı verilmesi bunun örneğidir. Uyarıya rağmen aksaklık sürerse görevden alma yoluna gidilir. Ağır hâllerde, örneğin vasinin vesayet altındaki kişinin parasını kendi işine harcadığı anlaşılırsa, uyarıya gerek kalmadan görevden alma kararı verilebilir.

Araştırma sürerken gecikmesinde tehlike bulunan durumlarda geçici önlemler alınabilir (TMK m. 486). Mahkeme görevden alma ve uyarı dışında vesayet altındaki kişinin korunması için gerekli diğer önlemleri de almakla yükümlüdür (TMK m. 487).

Gerekçeye göre madde, kaynak kanun olan İsviçre Medenî Kanununa uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiş, eski Kanundaki "sulh hâkimi" yerine "vesayet makamı" deyimi kullanılmıştır. Gerekçede anılan "yürürlükteki 429 uncu madde", 743 sayılı eski Medenî Kanunun maddesidir.