TMK Madde 486 – Geçici önlemler

TMK Madde 486 metni

Görevden alınma / Usulü / Geçici önlemler

Madde 486

Gecikmesinde tehlike bulunan hâllerde vesayet makamı, vasiye geçici olarak işten el çektirip bir kayyım atayabileceği gibi; gerekirse muhtemel zararı göz önünde bulundurarak vasinin mallarına ihtiyati haciz koyabilir ve tutuklanmasını da isteyebilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 486 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 430 uncu maddesini karşılamaktadır.

Anlaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Önceki maddelerde olduğu gibi, bu maddede "sulh mahkemesi" yerine "vesayet makamı" deyimi kullanılmıştır.

Yürürlükteki Kanunun 430 uncu maddesine göre, vesayet makamı olan sulh mahkemesi vasi tutuklatabilir ve mallarını haczettirebilir. Vesayet makamı vasinin mallarını doğrudan doğruya kendi kararıyla haczedebilmelidir. Zira haczi icra dairelerinden veya başka mahkemeden isteme zorunluluğu bulunursa bu işlem gecikebilir, suistimallere ve mal kaçırmalara imkân ve fırsat sağlanmış olabilir ve vesayet altına alınanın hakları tehlikeye düşebilir. Bu sebeple maddede vesayet makamının gerekirse muhtemel zararı göz önünde bulundurarak vasinin mallarına ihtiyati haciz koyabileceği belirtilmiştir. Yürürlükteki metinde "icabında tevkif ettirebilir." denilmektedir. Bu ifade ile vasilik makamı olan sulh mahkemesine bir direktif verilmemiştir. Bu eksikliği gidermek üzere Tasarıda, "tutuklanmasını isteyebilir." denilmek suretiyle bir kural değişikliği yapılmıştır. Böyle bir istem karşısında kalan ceza mercii suç unsurlarına bakarak bu istemi yerine getirebilir veya reddedebilir. Bu nokta medenî hukuku ilgilendirmediğinden maddeye bununla ilgili bir kayıt eklenmesi gerekli görülmemiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Gecikmesinde tehlike bulunan hâllerde vesayet makamının, görevden alma kararını beklemeden vasiye karşı alabileceği geçici önlemleri düzenler.

Vasinin görevden alınması araştırma ve dinleme gerektirir (TMK m. 485) ve bu süreç zaman alır. Bu arada vasi, vesayet altındaki kişinin mallarını elden çıkarabilir veya zarar vermeyi sürdürebilir. Madde bu tehlikeye karşı vesayet makamına, yani sulh hukuk mahkemesine, hızlı hareket etme imkânı verir.

Vesayet makamı şu önlemleri alabilir:

• Vasiye geçici olarak işten el çektirip yerine bir kayyım atayabilir. Kişinin işleri, görevden alma süreci bitene kadar kayyım tarafından yürütülür.
• Muhtemel zararı göz önünde tutarak vasinin mallarına ihtiyati haciz koyabilir. İhtiyati haciz, ileride doğabilecek tazminat alacağını güvenceye almak için borçlunun mallarının geçici olarak elden çıkarılamaz hâle getirilmesidir. Gerekçeye göre mahkeme bu haczi icra dairesine veya başka bir mahkemeye başvurmadan kendi kararıyla koyabilir.
• Gerekirse vasinin tutuklanmasını isteyebilir.

Tutuklamaya ilişkin ifade dikkatle okunmalıdır. Vesayet makamı vasiyi kendisi tutuklayamaz; yalnızca ceza mercilerinden bunu isteyebilir. Gerekçeye göre bu istem üzerine ceza mercii, suçun unsurlarının bulunup bulunmadığına bakarak karar verir. Vasinin vesayet altındaki kişinin parasını kendi işine harcadığı, yani güveni kötüye kullandığı şüphesi böyle bir istemin tipik örneğidir.

Bu önlemler geçicidir. Asıl karar, araştırma tamamlandıktan sonra görevden alma konusunda verilir. Vesayet makamının kararlarına karşı tebliğden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edilebilir (TMK m. 488). Gerekçeye göre eski metin sulh mahkemesinin vasiyi gerektiğinde "tevkif ettirebileceğini" söylüyordu; yeni metin bunu tutuklama istemi olarak düzenlemiştir.